Vatandaşın bankalara borcu 11 ayda 237 milyar TL arttı

Devletin, önce “tüketim toplumu” yaratılmasına göz yumup, sonra da “borçların ile ne halin var ise gör” diyemeyeceğini belirten ekonomi yazarı Erol Taşdelen, bireysel borçlanmadaki korkutucu artışa dikkat çekti. Taşdelen, yurttaşın 2019 sonunda bankalara toplam borcunun 580 milyar TL olduğunu, 2020’in 11 aylık sürecinde 237,5 milyar TL ile yüzde 40,9 artarak 817,5 milyar TL düzeyine çıktı.

Yurttaşın 2019 sonunda bankalara toplam borcu 580 milyar TL iken 2020 Aralık başında 11 ayda 237,5 milyar TL ile yüzde 40,9 artarak 817,5 milyar TL düzeyine çıktı. Emekli bankacı ve ekonomi yazarı Erol Taşdelen, Samsun’da bir yurttaşın eline “iş-aş” yazarak intihar etmesi ve Aydın’da devletin bin liralık yardımı borcu nedeniyle bankanın el koymasını hatırlatarak hükümete eleştirilerde bulundu.

Devletin, önce “tüketim toplumu” yaratılmasına göz yumup, sonra da “borçların ile ne halin var ise gör” diyemeyeceğini yazısında belirten Taşdelen, “Sosyal Devlet olmanın gereği vatandaşın sorunlarına çözüm üretmektir. TÜİK 14 milyon vatandaşın sosyal yardımdan yararlandığını açıkladı. Devlete ve halka düşen bu sayıyı azaltıp, insanlara insanca yaşayabileceği ortam hazırlamaktır. Sosyal devlette vahşi piyasa koşulları ortamı olmaz” ifadelerine yer verdi.

2019 sonunda 580 milyar TL olan vatandaşın bankalara borcunun 2020 Aralık ayı başında 237,5 milyar TL, yani yüzde 40,9 artarak 817,5 milyar TL düzeyine ulaştığını ifade eden Erol Taşdelen, “Üstelik bu, söz konusu 11 ayda kredi borçları düşüldükten sonraki net artış. Pandemi süreci iş iyice içinden çıkılamaz bir hale getirmek üzere” uyarısı yaptı.

Zorunlu ihtiyaçlar krediyle karşılanıyor

Taşdelen”in verdiği bilgiye göre 2020 yılının ilk 11 ayında vatandaşın bankalardan aldığı 237,5 milyar TL borcun 81 milyar TL’lik kısmının konut kredilerine, 4,3 milyar TL’lik kısmı ise taşıt kedilerine gitti. Taşdelen, geriye kalan 152,2 milyar TL’nin kredi kartları, tüketici kredileri ve KMH’dan oluştuğuna dikkat çekti. Bu durumun, vatandaşın büyük oranda zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak için borçlandığını gösterdiğini belirten Taşdelen, “Alınan borcun nasıl geri döneceği belli değil” dedi.

Taşdelen’in yazısından öne çıkanlar şu şekilde:

“Sosyal devletin görevi cenaze kaldırmak değil”

Toplu, bireysel intiharlarda tabi herkes gibi benim de içim yandı ama şaşırtmadı. Halkın içinde gelen ve hala halkın içinde biri olarak bunları öngörmüş ve önerimi de yıllar önceki yazılarında yapmıştım. Batık kredileri bankalar ortalama % 5’lik değerine Varlık şirketlerine satıyor. Batık tüketici kredileri devlet % 5’e alsın 18,7 milyar TL batık kredi 935 milyon TL yapar, hadi yuvarlak 1 milyar TL’ diyelim. “Devletin zor durumda olan vatandaşına ayıracak 1 milyar TL’si yok mu?” diye sormuştuk. Milyonlarca insanın hayatı rahatlayacak bu durumda. Üstelik mahkemelerdeki on binlerde dosya kapanmış olacak. Hala da aynı fikirdeyim.

Bu ülkede sadece firmalar yok, müteahhitler yaşamıyor sadece; can yelekleri, can simitleri sadece firmalara atılmasın sonuçta Devlete verilen Vergilerin %50’den fazlasını vatandaş veriyor, üstüne bir de aldığı her üründeki KDV’yi ekleyince nerede ise Vergi gelirlerinin dörtte üçünü vatandaş ödüyor. Anayasamızın ana maddelerinden olan “Sosyal Devlet” olma gereği sadece 14 milyon vatandaşın yararlandığı “sosyal yardımlar” değil zamanında reklam kampanyaları ile yaratılan “Tüketim Toplumuna” göz yumulması sonucu eğitimsiz vatandaşın “Tüketim salgınına” yakalanmasında sadece vatandaş suçlu değildir. Tüketim toplumu yaratıp, Borç denizinde boğulmasını seyredemeyiz.

Sosyal devletin görevi cenaze kaldırmak değil, vatandaşını sağlıklı bireyler olarak gelişimine katkı sağlamaktır. Vatandaş da aklını başına alsın lüks tüketimi bir kenara bıraksın artık. Üretmeyen toplum tüketir ama bir noktaya gelir  ki kendini tüketmeye başlar, tam da o kırılma zamanındayız. Ya tekrar üretim ekonomisine döneceğiz ya da kendi kendimizi ve geleceğimizi de tüketeceğiz.