Basmane Çukuru satışı meclis gündemine taşındı

DEM Partili İbrahim Akın İzmir'in merkezinde bulunan ve uzun yıllardır tartışmalara yol açan Basmane Çukuru'nu meclis gündemine taşıdı.

İbrahim Akın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'ye 38 soru yöneltti.

Önergeler şu şekilde:

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki soruların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUMtarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN

İzmir Milletvekili

İzmir’in merkezinde, Konak ilçesi İsmet Kaptan Mahallesi 1039 ada 8 parselde bulunan ve kamuoyunda Basmane Çukuru olarak bilinen taşınmaz, 1997 yılında yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında yüklenici şirketlere devredilen tapular nedeniyle uzun yıllardır devam eden bir mülkiyet uyuşmazlığının konusudur.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, yüklenici şirketlerin sözleşme kapsamındaki temel yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/65 Esas sayılı dosyasında sözleşmelerin geriye etkili feshi, yüklenicilere devredilen tapuların iptali ve taşınmazın tamamının belediye adına tescili talebiyle dava açmıştır.

Mahkeme dosyasında alınan 7 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 6 Ekim 2025 tarihli bilirkişi raporlarına ilişkin belediyeye sunulan değerlendirmede, sözleşmenin geriye etkili feshi ve taşınmazın tamamının belediye adına tescili talebini destekleyen tespitler bulunduğu aktarılmaktadır.

Buna karşın İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin 16 Ocak 2026 tarihli kararıyla Belediye Başkanına TMSF ve yüklenici şirketlerle yürütülen süreç kapsamında protokol imzalama ve süreci yönetme yetkisi verilmiş; 10 Eylül 2026 tarihinde nihai protokol imzalanmıştır. İzmir Büyükşehir Belediyesinin 27 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre, toplam 104.000 m² emsale esas inşaat alanının yüzde 30’una karşılık gelen 31.200 m² emsale esas alana sahip, diğer yapılardan bağımsız bir belediye hizmet binası yapılması öngörülmektedir. Bu binanın yapı ruhsatından itibaren 900 gün içinde tamamlanması ve belediyeye takyidatsız olarak devredilmesi planlanmaktadır.

Ancak belediyenin dava yoluyla taşınmazın tamamının mülkiyetini geri kazanma talebi ile protokol kapsamında elde edeceği bağımsız hizmet binası hakkı birbirinden farklı nitelikte haklardır. Taşınmazın tamamının belediye mülkiyetine dönmesi halinde doğabilecek ekonomik değer, kamusal kullanım olanakları ve imar planı seçenekleri ile 31.200 m² hizmet binası hakkının ekonomik değeri arasında bağımsız bir karşılaştırma yapılıp yapılmadığı açıklanmamıştır.

Bu çerçevede;

Konak ilçesi İsmet Kaptan Mahallesi 1039 ada 8 parselin yürürlükteki 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki kullanım kararları nelerdir? Parselin emsal, yükseklik, yapılaşma koşulları ve kullanım fonksiyonları nedir?

Belediye tarafından açılmış sözleşmenin geriye dönük feshi davasında tapuların tamamının belediyeye tescil edileceği yönünde bilirkişi raporları gelmişken, karar duruşması öncesi neden davadan feragat edilmektedir?

Taşınmazın tamamının belediye mülkiyetine geçmesi halinde, belediyenin kamusal kullanım seçenekleri ile mevcut protokolde öngörülen ticari yapılaşma modeli arasında ekonomik, sosyal ve şehircilik yönünden karşılaştırma yapılmış mıdır?

31.200 m² emsale esas alana sahip bağımsız belediye hizmet binasının güncel yapım maliyeti, tamamlanmış haldeki piyasa değeri ve belediyeye sağlayacağı ekonomik katkı hangi hesaplamalara dayanmaktadır?

31.200 m² hizmet binasının ekonomik değeri ile 1039 ada 8 parselin tamamının güncel piyasa değeri ve taşınmazın imar haklarının ekonomik değeri karşılaştırılmış mıdır? Karşılaştırma yapılmışsa kullanılan değerleme tarihi, yöntem ve sonuçlar nelerdir?

10 Eylül 2026 tarihli protokol kapsamında belediyeye bırakılması öngörülen 31.200 m² emsale esas alanın, toplam 104.000 m² inşaat alanı içindeki konumu, bağımsızlığı ve kullanım niteliği hangi mimari ve şehircilik esaslarına göre belirlenecektir? Bu alanın diğer ticari yapılardan fiziksel ve işlevsel olarak ayrılması hangi proje ve tapu düzenlemeleriyle sağlanacaktır?

Belediyeye devredilecek hizmet binasının bağımsız bir yapı olarak inşa edilmesi, yapı kullanma izin belgesinin alınması ve takyidatsız tapu devrinin gerçekleştirilmesi için hangi teknik ve idari şartlar öngörülmüştür? Bu şartların yerine getirilmemesi halinde belediyenin haklarını koruyacak mekanizmalar nelerdir?

Projenin tamamlanmasıyla ortaya çıkacak yapılaşmanın Kültürpark, çevresindeki kamusal alanlar, ulaşım sistemi, altyapı kapasitesi, yaya hareketliliği ve kent silueti üzerindeki etkileri değerlendirilmiş midir? Bu konuda hazırlanmış ulaşım, altyapı, çevresel etki ve şehircilik raporları bulunmakta mıdır?

TMSF tarafından satışa çıkarılan ticari ve iktisadi bütünlük için belirlenen 75 milyon ABD dolarlık muhammen bedel çalışmasında, taşınmazın imar hakları ve gelecekteki yapılaşma potansiyeli hangi ölçüde dikkate alınmıştır?

Taşınmazın tamamının belediye mülkiyetine dönmesi halinde kamusal kullanım seçeneklerinin ekonomik ve sosyal değerini belirlemek üzere Bakanlığınızca veya ilgili kamu kurumlarınca bağımsız bir planlama ve değerleme çalışması yapılması düşünülmekte midir?
31.200 m² bağımsız hizmet binası hakkının belediyeye sağlanacak kamusal yararı ile taşınmazın tamamının belediye mülkiyetinde kalması halinde elde edilebilecek kamusal yarar arasında karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmış mıdır? Yapılmışsa bu değerlendirme hangi kurum veya kuruluş tarafından hazırlanmıştır?

Basmane Çukuru’na ilişkin planlama ve yapılaşma kararları alınırken kamu mülkiyetinin korunması, kamusal kullanım alanlarının artırılması ve kent merkezindeki kamusal alan ihtiyacının karşılanması öncelikleri nasıl gözetilmiştir? Bakanlığınız bu konuda herhangi bir inceleme veya değerlendirme yapmış mıdır?

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki soruların Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEKtarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN

İzmir Milletvekili

İzmir Büyükşehir Belediyesine ait Basmane’deki taşınmaz, 1997 yılında yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında Güç Yapı A.Ş. ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. ile yürütülen proje nedeniyle uzun yıllardır süren bir mülkiyet ve sözleşme uyuşmazlığının konusudur.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, yüklenici şirketlerin sözleşme kapsamındaki temel yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/65 Esas sayılı dosyasında sözleşmelerin geriye etkili feshi, yüklenicilere devredilen tapuların iptali ve taşınmazın tamamının belediye adına tescili talebiyle dava açmıştır. Bu dosyada alınan 6 Ekim 2025 tarihli bilirkişi raporunda 3.978.987,30 ABD doları tutarında bir parasal alacak hesabı bulunduğu, ayrıca sözleşmenin geriye etkili feshi ve taşınmazın belediye adına tescili yönündeki talebi destekleyen değerlendirmeler yapıldığı belediyeye sunulan rapor değerlendirmesinde aktarılmaktadır.

Diğer taraftan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), ilgili şirketlere ait haczedilmiş taşınmazlar ve bunlarla bağlantılı sözleşmelerden oluşan “Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü”nü 75 milyon ABD doları muhammen bedelle satışa çıkarmıştır

İzmir Büyükşehir Belediyesi 10 Eylül 2026 tarihli protokol kapsamında, toplam 104.000 m² emsale esas inşaat alanının yüzde 30’una karşılık gelen 31.200 m² emsale esas alana sahip bağımsız bir belediye hizmet binasının yapılmasını öngörmektedir. Belediyenin açıklamasına göre bu binanın yapı ruhsatından itibaren 900 gün içinde tamamlanması, yapı kullanma izin belgesinin alınması ve belediye adına tescili öngörülmektedir.

Ancak 3,98 milyon ABD doları tutarındaki bilirkişi hesabı ile 75 milyon ABD dolarlık TMSF muhammen bedelinin hangi ekonomik kalemlerden oluştuğu, şirketlerin TMSF’ye olan toplam borçları, satış gelirinin nasıl dağıtılacağı ve belediyenin taşınmaz üzerindeki haklarının bu değerleme içinde nasıl dikkate alındığı kamuoyu tarafından bilinmemektedir.

Bu çerçevede;

Belediye tarafından açılmış sözleşmenin geriye dönük feshi davasında tapuların tamamının belediyeye tescil edileceği yönünde bilirkişi raporları gelmişken, karar duruşması öncesi neden davadan feragat edilmektedir?

TMSF tarafından satışa çıkarılan “Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü” için belirlenen 75 milyon ABD doları muhammen bedel hangi değerleme raporuna, hangi tarihteki piyasa koşullarına ve hangi hesaplama yöntemine dayanmaktadır? Değerleme raporunun bir örneği kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?

75 milyon ABD dolarlık muhammen bedelin ne kadarı taşınmazların mevcut piyasa değerinden, ne kadarı sözleşmelerden ve ne kadarı projenin gelecekteki ticari geliştirme potansiyelinden kaynaklanmaktadır? Bu kalemlerin ayrı ayrı parasal karşılığı nedir?
Güç Yapı A.Ş. ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.’nin TMSF’ye ve diğer kamu kurumlarına olan toplam borç tutarı nedir? Bu borçların anapara, faiz, gecikme zammı ve diğer ferileri itibarıyla dağılımı nedir?

75 milyon ABD dolarlık muhammen bedel üzerinden gerçekleşecek satışta elde edilecek gelirin hangi kamu alacaklarına, hangi şirket borçlarına ve hangi alacaklılara ne ölçüde aktarılması öngörülmektedir?

TMSF’nin değerleme çalışmasında, İzmir Büyükşehir Belediyesinin taşınmaz üzerindeki mülkiyet, kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan hakları ve devam eden tapu iptali ve tescil davası dikkate alınmış mıdır?

İzmir Büyükşehir Belediyesinin 2020/65 Esas sayılı dosyada taşınmazın tamamının kendi adına tescili için dava açmış olması, TMSF’nin satışa çıkardığı ticari ve iktisadi bütünlüğün değerini ve ihaleye katılacak yatırımcının üstleneceği yükümlülükleri nasıl etkilemektedir?
6 Ekim 2025 tarihli bilirkişi raporunda 3.978.987,30 ABD doları olarak hesaplandığı belirtilen parasal alacak hangi kalemlerden oluşmaktadır?

Söz konusu 3.978.987,30 ABD dolarlık tutar ile TMSF’nin 75 milyon ABD dolarlık muhammen bedeli arasında doğrudan bir ekonomik veya hukuki ilişki bulunmakta mıdır?

TMSF, 75 milyon ABD dolarlık muhammen bedeli belirlerken, belediyenin devam eden davası sonucunda taşınmazın tamamının belediye mülkiyetine dönmesi ihtimalini içeren alternatif bir değerleme veya risk analizi hazırlamış mıdır?

TMSF ihalesini kazanacak yatırımcının 10 Eylül 2026 tarihli protokol kapsamında İzmir Büyükşehir Belediyesine karşı üstleneceği yükümlülükler nelerdir?

Belediyeye yapılması öngörülen 31.200 m² emsale esas alana sahip bağımsız hizmet binasının güncel piyasa ve yapım maliyeti nedir? Bu binanın tamamlanması, ruhsatlandırılması, yapı kullanma izin belgesinin alınması ve tapu devri dahil toplam ekonomik değeri hangi bağımsız değerleme çalışmasıyla belirlenmiştir?

TMSF ihalesinde yatırımcıya yüklenen belediye hizmet binasını yapma ve teslim etme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi halinde, belediyenin haklarını korumak üzere hangi banka teminatları, cezai şartlar ve diğer mali güvenceler öngörülmüştür?

TMSF’nin satış işlemiyle elde edeceği kamu alacağının tahsil edilmesi hedeflenirken, İzmir Büyükşehir Belediyesinin taşınmaz üzerindeki mülkiyet ve sözleşmesel haklarının ekonomik değerinin korunması için hangi tedbirler alınmıştır? Bu konuda Bakanlığınızca yapılmış bir mali denetim veya inceleme bulunmakta mıdır?

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki soruların İçişleri Bakanı Mustafa ÇİFTÇİtarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İbrahim AKIN

İzmir Milletvekili

İzmir Büyükşehir Belediyesinin mülkiyetinde bulunan, Konak ilçesi İsmet Kaptan Mahallesi 1039 ada 8 parseldeki taşınmaz, 1997 yılında yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında yüklenici şirketlere devredilen tapular nedeniyle uzun yıllardır süren bir mülkiyet uyuşmazlığının konusudur.

İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/65 Esas, birleşen 2021/86 Esas sayılı dosyasında açılan davada; sözleşmelerin geriye etkili feshi, yüklenici şirketlere devredilen tapuların iptali, taşınmazın tamamının belediye adına tescili ve 8,5 milyon ABD doları tutarındaki teminat mektubunun nakde çevrilmesi talep edilmiştir.

Belediyenin sunduğu ve mahkemece alınan 7 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 6 Ekim 2025 tarihli üç bilirkişi raporuna ilişkin değerlendirmelerde, sözleşmenin geriye etkili feshi ve taşınmazın tamamının belediye adına tescili talebini destekleyen tespitler bulunduğu belirtilmektedir.

Öte yandan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, 10 Eylül 2026 tarihinde bu konuyla ilgili bir nihai protokol imzalamış; İzmir Büyükşehir Belediyesi 27 Ekim 2026 tarihli açıklamasında, toplam 104.000 m² emsale esas inşaat alanının yüzde 30’una karşılık gelen 31.200 m² emsale esas alana sahip bağımsız bir belediye hizmet binasının yapılmasının öngörüldüğünü duyurmuştur.

İzmir Büyükşehir Belediyesinin, taşınmazın tamamının kendi adına tescili için sürdürdüğü davanın sonucu beklenmeden, Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın bu konuyla ilgili imzalamış olduğu protokolün, belediyenin mülkiyet ve ekonomik hakları bakımından kamu zararı doğuracağı yönünde bilgiler bulunmaktadır. Belediye yönetiminin, dava sonucunda elde edilebilecek mülkiyet hakkı ile protokol kapsamında elde edilecek hizmet binasının değerini karşılaştıran bağımsız ve kapsamlı bir çalışma yapıp yapmadığı da bilinmemektedir.

Bu çerçevede;

İzmir Büyükşehir Belediyesinin 2020/65 Esas sayılı dosyada açtığı davanın güncel durumu nedir?

Belediye tarafından açılmış sözleşmenin geriye dönük feshi davasında tapuların tamamının belediyeye tescil edileceği yönünde bilirkişi raporları gelmişken, karar duruşması öncesi neden davadan feragat edilmektedir?

Belediye yönetimi, üç bilirkişi raporunda yer alan değerlendirmeleri ve davanın belediye lehine sonuçlanması ihtimalini nihai protokol imzalanmadan önce değerlendirmiş midir? Bu değerlendirmeler hangi belediye birimlerince yapılmış, hangi rapor ve görüşler hazırlanmıştır?

Nihai protokol imzalanmadan önce İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi üyelerine protokolün tam metni, ekleri, mali sonuçları ve devam eden dava üzerindeki etkileri sunulmuş mudur? Sunulmuşsa hangi tarihte ve hangi belgelerle sunulmuştur?

Belediyenin taşınmazın tamamını geri kazanması halinde elde edebileceği mülkiyet ve ekonomik değer ile protokol kapsamında elde edeceği 31.200 m² emsale esas alana sahip hizmet binasının ekonomik değeri karşılaştırılmış mıdır? Böyle bir çalışma yapılmışsa hangi bağımsız değerleme kuruluşu tarafından hazırlanmıştır? Yapılmamışsa belediye malvarlığını ilgilendiren bu büyüklükteki bir işlem hangi ekonomik değerlendirmeye dayanılarak gerçekleştirilmiştir?

Üç bilirkişi raporunda taşınmazın tamamının belediye adına tescilini destekleyen değerlendirmeler bulunduğu halde, bu davanın sonuçlanması beklenmeden protokol imzalanmasının gerekçesi nedir? Belediyenin olası mülkiyet kazanımından vazgeçmesinin ekonomik karşılığı hesaplanmış mıdır?

6 Ekim 2025 tarihli bilirkişi raporunda yer aldığı belirtilen 3.978.987,30 ABD doları tutarındaki parasal alacak hesabı belediye yönetimi tarafından nasıl değerlendirilmiştir? Bu tutarın hangi kalemlerden oluştuğu, kimin lehine hesaplandığı ve mülkiyetin belediyeye iadesiyle nasıl ilişkilendirildiği konusunda belediye yönetiminden Bakanlığınıza bilgi verilmiş midir?

10 Eylül 2026 tarihli protokolde belediyenin dava ve takiplerden vazgeçmesine ilişkin hükümler hangi koşullara bağlanmıştır? Yatırımcının hizmet binasını tamamlamaması, teslim etmemesi veya tapu tescilini gerçekleştirmemesi halinde belediyenin mülkiyet ve dava hakları nasıl korunmaktadır?

Protokolün imzalanması ve uygulanması sürecinde belediye malvarlığında kamu zararı doğma ihtimaline karşı İçişleri Bakanlığı tarafından herhangi bir inceleme veya denetim başlatılmış mıdır? Başlatılmışsa incelemenin kapsamı ve sonucu nedir?

İzmir Büyükşehir Belediyesinin taşınmaz üzerindeki mülkiyet ve sözleşmesel haklarının ekonomik değerinin eksik hesaplanması veya belediye aleyhine sonuç doğuracak şekilde tasfiye edilmesi ihtimaline karşı Mülkiye Teftiş Kurulu tarafından inceleme yapılması düşünülmekte midir?

Belediye yönetiminin protokol öncesinde ve sonrasında aldığı kararların, belediye meclisinin verdiği yetkinin kapsamına ve kamu kaynaklarının korunması yükümlülüğüne uygunluğu Bakanlığınızca incelenecek midir?

Bu süreç sonucunda belediye taşınmazı veya belediyenin sözleşmesel hakları bakımından kamu zararı oluştuğunun tespit edilmesi halinde, sorumlular hakkında hangi idari ve mali işlemler uygulanacaktır?