'Gecekondu Önleme Bölgesi'nde planlar yeniden askıda!

İzmir'in Buca ilçesi sınırlarında kalan ve 1967 yılında 'Gecekondu Önleme Bölgesi (GÖB)' olarak belirlenen alanda kalan 50001 ada 2 ve 3 parsel, 50134 ada 1 parsel ve 500029 ada 1 sayılı parselin imar planları paylaşıldı.

Mülkiyeti Buca Belediyesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Maliye Hazinesi'ne ait taşınmazlar için TOKİ'nin hazırladığı imar planları tekrardan askıya çıkarıldı. Geçmiş mahkeme kararları ve yeni hazırlanan plan notlarıyla yeniden gündem oldu. İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı'nın hazırladığı teknik yazılarda, söz konusu planlama alanının hukuki süreci ve yeni planın gerekçeleri detaylı bir şekilde yayımlandı.

2017 yılında TMMOB Şehir Plancıları Odası tarafından açılan dava sonucunda, İzmir 3. İdare Mahkemesi planın “hara alanı” dışındaki bölümleri iptal edilmişti. Bu karar ardından Büyükşehir Belediyesi, temyize gitmiş ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ise 2019 yılında iptal kararını bozmuştu.

İptal kararının bozulmasının ardından, planlama alanıyla ilgili önceki 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan değişiklikleri, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin açtığı davaların ardından İzmir 7. İdare Mahkemesi tarafından iptal edildi. Mahkemenin verdiği kararda, önerilen konut düzenlemelerinin ilave nüfusun ihtiyaç duyacağı sosyal ve teknik altyapı alanlarını karşılamadığı, su deposu ve pompa istasyonu bulunan parsellerin “park alanı”na dönüştürülmesinden altyapı hizmetlerini olumsuz etkileneceği, eğitim ve belediye hizmet alanlarının eşdeğer şekilde karşılanmadığı tespitlerine yer verildi.

2023 ve 2024 yıllarında açılan yeni davalarda da benzer gerekçelerle yürütmenin durdurulması ve planların iptali yönünde karar çıktı.

Yeni hazırlanan imar planında, 1965–1970’li yıllarda Gecekondu Önleme Bölgesi kapsamında değerlendirilen fakat tapu verilmeyen taşınmazlarla ilgili mülkiyet sorunlarının giderilmesi hedefleniyor. Bu bağlamda, Maliye Hazinesi mülkiyetinde olup önceki planda “Belediye Hizmet Alanı” olan yaklaşık 2.850 metrekarelik bölüm “Konut Alanı” olarak düzenlendi.

Buca Belediyesi’ne ait 50001 ada 2 ve 3 numaralı parseller, hem hak sahiplerinin kullanımına açılmak amacıyla konut alanı hem de belediye hizmet alanı (eğitim, sosyal ve idari tesis alanı) olarak planlandı. İlave nüfusun ihtiyaç duyacağı sosyal donatı alanları için 50029 ada 1 numaralı parsel “Sosyal Tesis Alanı” olarak seçildi.

Plan açıklamalarında, kişi başı 22,5 metrekare donatı standardının sosyal tesis alanı üzerinden karşılandığı, daha önce eğitim tesisi olarak belirlenen fakat rehabilitasyon merkezi olarak kullanılan yapının da bu doğrultuda değerlendirildiği ifade edildi.

Yeni oluşturulan konut alanı, bölgedeki yapılaşma koşullarının da dikkate alınmasıyla “yüksek yoğunluklu konut alanı” (301–600 kişi/ha) olarak belirlendi. Planın, hem hak sahiplerinin mağduriyetlerinin giderilmesi hem de bölgedeki sosyal altyapı ihtiyacının karşılanmasını amaçladığı ifade edildi.

Plan açıklama raporu şu şekilde:

"Söz konusu İmar Planı ile; ilçe sınırları içerisinde bulunan 1965-1970'li yıllarda Gecekondu Önleme Bölgesi dahilinde bulunan taşınmazlardan 775 sayılı kapsamında değerlendirilip tapuları verilmeyen taşınmazların durumu ile ilgili olarak; Maliye Hazinesi mülkiyetinde bulunan ve imar planında "Belediye Hizmet Alanı" olarak ayrılan taşınmazın yaklaşık 2.850 m² lik kısmının "Konut Alanı" olarak ayrılarak söz konusu sorunun giderilmesine ilişkin 1/5.000 Ölçekli Nazım İmar Planı hazırlanmıştır. Bunun yanı sıra halihazırda 50001 ada 3 numaralı parselin dışına yapılmış olan ve metruk durumdaki rehabilitasyon merkezinin parsel ile uyuşmazlığı da giderilmiştir. Planın amacı, bölgede geçmişte yürütülen kamulaştırma işlemleri neticesinde tapularını alamayan ve mülkiyet sorunları yaşayan hak sahiplerinin mağduriyetlerinin giderilmesidir. Bu doğrultuda hazırlanan 1/5.000 Ölçekli Nazım İmar Planı ile;

- Buca Belediyesi mülkiyetinde bulunan 50001 ada 2 ve 3 numaralı parsellerin bir kısmı hak sahiplerine verilmek üzere "Konut Alanı", bir kısmı ise "Belediye Hizmet Alanı (İ.B.Ş.B. Belediye Hizmet Alanı (Eğitim, Sosyal, Kültürel ve İdari Tesis Alanı))" olarak planlanmıştır. Otopark alanı ise korunmuştur.

- İlave konut alanlarının ihtiyaç duyacağı sosyal donatı alanlarının karşılanabilmesi için mülkiyeti Maliye Hazinesine ait 50029 ada 1 numaralı parsel, "Sosyal Tesis Alanı" olarak düzenlenmiştir.

- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği gereği getirilen nüfusa karşılık ayrılması gereken her bir donatı alanının müstakil olarak ayrılması mümkün olmadığından yönetmelik gereği ayrılması gereken toplam kişi başı 22,50 m² olan donatı alanı bölgenin ihtiyacı olan sosyal tesis alanı olarak ayrılmıştır.

- Bunun yanı sıra iptal edilen planda eğitim tesisi olarak gösterilen alan her ne kadar bir önceki planda da eğitim tesisi olarak görünse de aslında rehabilitasyon merkezi olarak kullanılmakta olup alan içerisinde bu kullanıma ait yapı bulunmaktadır. Mülga plan üzerindeki gösterimde açıklamada da bu duruma yer verilmiştir.

- 50001 ada 2 ve 3 sayılı parselin yaklaşık 2.850 m²'lik kısmının konut alanı olarak, bir kısmının da park ve belediye hizmet alanı (eğitim, sosyal ve idari tesis alanı) olarak ayrılması ile hem hak sahiplerinin mağduriyetlerinin giderilmesi hem de yeni oluşacak konut alanlarının gereksinim duyacağı sosyal altyapı alanlarının karşılanması hedeflenmiştir.

- Gelişme Konut Alanı olarak önerilen alanda bölgesel yapılaşma koşulları dikkate alınarak çevresi ile uyumlu olacak şekilde yüksek yoğunluklu konut alanı (301- 600 kişi/ha) olarak belirlenmiştir."