Türkiye’nin ekonomik gerçeği: Her 3 çocuktan 1’i yoksulluk içinde!

EGE'YE BAKIŞ - Türkiye İstatistik Kurumu, ‘Türkiye’deki Çocuklar 2025 Raporu’ başlıklı bir çalışma yayımladı. Çalışmada çocuk nüfus oranı, doğurganlık hızı, çocuk ölümleri, çocuklarda ekran süresi ve çocuk yoksulluğu gibi pek çok önemli konuyla ilgili veriler yer aldı.

Türkiye’de toplam nüfusun 86 milyon 92 bin kişiye ulaştığı belirtilen raporda, çocuk nüfusun yüzde 24,8’i oluşturduğu ifade edildi. Türkiye’deki hanelerin yüzde 41,9’unda en az bir çocuk bulunduğu belirtilen raporda, çocuk nüfusunun en yüksek olduğu iller şu şekilde sıralandı: Yüzde 68,2 ile Şanlıurfa birinci sırada yer alıyor. Şanlıurfa’yı yüzde 67,4 ile Şırnak, yüzde 65,4 ile Batman takip ediyor.

DOĞURGANLIK HIZI DÜŞÜYOR, ÇOCUK ÖLÜMLERİ VARLIĞINI KORUYOR!

Raporda yer alan demografik projeksiyonlar, çocuk bağımlılık oranının 2035 yılından itibaren yaşlı bağımlılık oranının gerisinde kalacağını ve Türkiye’nin çocuk merkezli nüfus yapısını kaybedeceğini gözler önüne serdi.

Resmî verilerde 16-17 yaş grubundaki evliliklerde düşüş görülürken, 2012 yılında 41 bin 428 olan evlenen kız çocuklarının sayısının 2025’te 8 bin 68’e kadar düştüğü belirtildi.

Rapora göre, 2025 yılında gerçekleşen 895 bin 374 canlı doğumun yüzde 0,6’sı 18 yaşın altındaki kız çocukları tarafından gerçekleştirildi. 2001 yılında yüzde 4,9 olan 10-18 yaş arasındaki doğurganlık hızı, 2025 yılında yüzde 0,9’a gerileyerek yüzde 81,6 düşüş gösterdi. Doğumların yüzde 99,4’ü hastanelerde ve nitelikli sağlık personeli nezaretinde yapıldı.

1-17 YAŞ GRUBUNDA 5 BİN 483 ÖLÜM!

Yayımlanan verilerde, sadece anne sütüyle beslenen 0-6 aylık bebeklerin oranının yüzde 40,7 seviyesinde kaldığı görüldü. 0-6 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,5’inin üst solunum yolu enfeksiyonu, yüzde 24’ünün ise ishal rahatsızlığı yaşadığı görüldü. 2025 yılında 1-17 yaş grubundaki 5 bin 483 çocuk yaşamını yitirirken, 1 bin 531 çocuğun dışsal yaralanma ve zehirlenmelerden dolayı hayatını kaybettiği de yer aldı. Rapora göre, 2025 yılında çocukların karıştığı trafik kazalarında 600 çocuk yaşamını yitirirken, 72 bin 216 çocuk ise yaralandı.

OKULLAŞMA ORANLARI LİSE SEVİYESİNDE DÜŞÜŞ GÖSTERİYOR!

Eğitimde okullaşma oranları lise kademesinde düşüş sergiliyor. Rapora göre, 2024/25 eğitim-öğretim yılında net okullaşma oranları sırasıyla ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde yüzde 95,4, yüzde 89,1 ve yüzde 82,9 olarak gerçekleşti. İsteğe bağlı okul öncesi eğitimde (3-5 yaş) net okullaşma oranının yüzde 49,0'da kalması, okul öncesi eğitime erişimdeki sınırlılığı ortaya koyuyor.
Örgün eğitimdeki 17 milyon 956 bin 523 öğrencinin yüzde 3,4’ü özel eğitim alırken, özel eğitim gören öğrencilerin yüzde 62,7’sini erkek çocuklar, yüzde 37,3’ünü kız çocuklar oluşturuyor. Rapora göre, öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ilkokulda 18, ortaokulda 13, lisede 11.

HER 3 ÇOCUKTAN 1 TANESİ YOKSULLUK SINIRININ ALTINDA!

Raporda yer alan 2025 yılı verilerine göre, Türkiye’de toplam çocuk nüfusunun yüzde 31’i yoksulluk sınırı altında yaşıyor. Bu oran da 3 çocuktan 1 tanesinin yoksulluk sınırı altında yaşadığını gözler önüne seriyor.

Çocuklarda 15 yaş ve altı maddi yoksunluk oranı yüzde 27,2 ile genel nüfus ortalamasının belirgin biçimde üzerinde seyrediyor. Rapora göre, maddi yoksunluk çeken çocukların ortalama yüzde 70’i taze meyve ve sebzeye, yeni giysilere ve günde en az bir kez et, tavuk veya balık içeren yemeğe erişemiyor.

15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılma oranı 2025 yılında yüzde 25,5 arttı. Bu oran erkek çocuklarda yüzde 36,5, kız çocuklarda yüzde 13,9 olarak belirlendi.

Okula devam etmeyen 15-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 32’si erken yaşta işgücüne katılıyor.

ÇOCUKLARDA AKRAN ZORBALIĞI VE ADLİ VAKALAR ARTIYOR!

Raporda yer alan verilerde, çocuklarda adli süreçler, sosyal riskler ve akran zorbalığının derinleşmesi de bir diğer dikkat çeken nokta oldu.

Rapora göre, 2025 yılında güvenlik birimlerine mağdur sıfatıyla getirilen çocuk sayısı 259 bin 99 olarak kayıtlara geçerken, 19 bin 689 çocuk cinsel suç mağduru oldu. Raporda, Türkiye’de 251 bin 929 çocuğun babası, 79 bin 214’ünün annesi, 4 bin 907’sinin ise her iki ebeveyni hayatını kaybettiği için yetim/öksüz kaldığı ifade edildi. 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 13,8’i akran zorbalığına maruz kalırken, işlevsel zorluğu bulunan çocuklarda zorbalığa maruz kalma oranı yüzde 27,2 olarak kayıtlara geçti.

EKRAN SÜRESİNDE DİKKAT ÇEKEN ARTIŞ!

Rapora göre, 6-15 yaş grubundaki çocukların internet kullanım oranı yüzde 91,3, cep telefonu/akıllı telefon kullanımı yüzde 76,1, sosyal medya kullanımı ise yüzde 66,1 olarak ölçüldü. Erkek çocukların yüzde 82,8’i, kız çocukların ise yüzde 64,8’i düzenli olarak dijital oyun oynuyor. Raporda, düzenli akıllı telefon kullanan 11-15 yaş grubundaki çocukların yüzde 67,2’sinin hafta sonları günde en az 2 saat ekran karşısında kaldığı ifade edildi. Çocukların internet kullanım amaçları arasında sırasıyla video izleme, ödev/öğrenme ve sosyal yer aldı.