İzmir'in ulaşım geleceği ortak akılla şekilleniyor

İzmir Büyükşehir Belediyesi, güvenli, sürdürülebilir, çevreci bir ulaşım için İzmir Ulaşım Ana Planı 2040 (UPİ) çalışmalarına Paydaş Çalıştayı ile devam etti. Tarihi Havagazı Fabrikası'nda düzenlenen çalıştaya; İzmir Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Dr. Zafer Levent Yıldır, Konak Belediye Başkanı Nilüfer Çınarlı Mutlu, İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Zeki Yıldırım, İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Hakan Uzun, İzmir Büyükşehir Belediye Başkan Danışmanı Prof. Dr. Yalçın Alver, akademisyenler, sivil toplum örgütleri, dernekler ve odaların temsilcileri, İzmir Büyükşehir Belediyesi bürokratları ve üniversite öğrencileri katıldı.

Yıldır: Yeni kavramlar üzerine kafa yormalıyız

İzmir Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Dr. Zafer Levent Yıldır, ulaşımın da bir kent hakkı olduğunu söyleyerek “Burada önemli olan insan. Hareketlilik artıyor ama burada düşünmemiz gereken hareketlilik insan hareketliliği olmalı. Temel noktalara özen göstermemiz lazım. Bir diğer konu sürdürülebilirlik. Elden geldiğince yeni kavramlar üzerine kafa yormamız gerektiğini, o konuda uygulamalara öncelik vermemiz gerektiğini anlamak durumundayız. Aksi takdirde gelecekte, bugün önemsemediğimiz birçok sorunun büyük konular olarak karşımıza geldiğini görebiliriz” dedi.

Uzun: Nadir örneklerden biri olacak

İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Hakan Uzun, kentin ulaşım ana planı hazırlama konusunda önemli bir tecrübesi olduğunu belirterek “Geçmiş yıllara baktığımızda bu dönemin en büyük farkı şu oldu; ulaşım ana planlarında yapılan en büyük eleştiri mekânsal planlarla uyumu konusundadır. Bu dönem başkanımızın da talimatlarıyla şöyle bir fırsat gelişti; İzmir kent bütünü nazım plan çalışmalarıyla ulaşım ana planı çalışmaları paralel gitmeye başladı. Bu çok kıymetli, nadir örneklerden biri olacak. Bu sayede iki plan arasındaki uyum da en yüksek düzeye çıkarılmış olacak” dedi. 

Alver: Başkanımız kentimizi geleceğe hazırlamak için büyük bir çaba içinde

İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkan Danışmanı Prof. Dr. Yalçın Alver, İzmir ulaşım ana planı çalışmalarının Ağustos 2025’te başladığını ve yoğun veri toplama süreciyle hızla ilerlediğini söyledi. Alver, nüfusu 4,5 milyonu aşan ve hareketlilik düzeyi Türkiye ortalamasının üzerinde olan İzmir için ulaşım planlamasının kritik önem taşıdığını vurguladı. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın göreve geldiği günden bu yana bilim ve planlama temelli yaklaşımları önceleyerek kenti geleceğe hazırlama yönünde güçlü bir irade ortaya koyduğunu ifade eden Alver, 2025 ağustosta başlayan süreçte on binlerce anket, trafik sayımı, toplu taşıma memnuniyet anketi gibi çalışmalar yapıldığını söyledi. Alver, “Bugünkü paydaşlarımızın katkılarıyla İzmir’in 2040 vizyonunda, beşer yıllık dilimler halinde ulaşım talebinin nerelere gideceğini öngöreceğiz” dedi ve 4-5 ay içinde sonuçları elde edeceklerini kaydetti.  

“Ulaşımın tüm unsurlarını kapsayan bir plan yapmayı hedefliyoruz”

UPİ 2040 Proje Müdürü Melike Sarım Boynuyoğun, UPİ 2040 bilgilendirme sunumu yaptı. Boynuyoğun, “İzmir'in ulaşım vizyonunu birlikte belirlemek ve daha iyi bir noktaya getirmek için bir aradayız. Bu nedenle tüm ulaşım unsurlarını kapsayan bir plan oluşturmayı hedefliyoruz” ifadelerini kullandı. Proje İletişim Uzmanı Murat Çağatay ise “Çalıştay Metodoloji Bilgilendirme Sunumu” yaptı. 

Günlük seyahatlerin yüzde 35’i raylı sistemlerle

İzmir Ulaşım Ana Planı 2040 kapsamında saha araştırmaları yapıldı. Ekim 2025’te başlatılan hane halkı anket çalışmaları ile 20 bin 332 hane ve bin 176 öğrenci yurdunda toplam 68 bin 838 kişiyle yüz yüze görüşme yapıldı. Kent genelindeki 693 mahallede yürütülen çalışmalar sonucunda kişi başına günlük hareketlilik oranının 1,51’den 1,77’ye yükseldiği belirlendi. Elde edilen veriler, İzmir’in gelecekteki ulaşım yatırımları ve 2040 yılı ulaşım planlaması için önemli bir altyapı oluştururken, kentte her gün yaklaşık 1,8 milyon kişinin toplu taşımayı kullandığını ortaya koydu. Araştırmaya göre günlük yolculukların yüzde 35’i raylı sistemlerle gerçekleştirilirken, raylı sistem kullanımının yüzde 47’sini metro oluşturdu.

68 bin kişiyle görüşüldü

İzmir Büyükşehir Belediyesi, İzmir Ulaşım Ana Planı için kentin ulaşım haritasını çıkarıyor. Şehirdeki mevcut ulaşım sorunlarını tespit edecek ve gelecekteki ihtiyaçları öngörecek İzmir Ulaşım Ana Planı 2040, kapsamlı bir yol haritası sunacak. 

İzmir Ulaşım Ana Planı 2040 çalışmaları kapsamında, kentin mevcut ulaşım yapısını analiz etmek, gelecekte oluşacak ulaşım taleplerini öngörmek amacıyla kapsamlı saha araştırmaları gerçekleştirildi. Bu kapsamda yürütülen çalışmalar doğrultusunda, Ekim 2025’te başlayan hane halkı anket çalışmaları tamamlandı. 20 bin 332 hane ve 1176 öğrenci yurdunda toplam 68 bin 838 kişiyle yüz yüze görüşme yapıldı. Kent genelinde 693 mahallede yürütülen çalışmalar sonucunda kişi başı günlük hareketlilik oranının 1,51’den 1,77’ye yükseldiği tespit edildi. Elde edilen veriler, kentte her gün yaklaşık 1,8 milyon kişinin toplu taşıma araçlarını kullandığını ortaya koydu. Günlük seyahatlerin yüzde 35’inin raylı sistemlerle gerçekleştirildiği belirlenirken, raylı sistem kullanımının yüzde 47’sini metro oluşturdu. 

Çalışmanın bundan sonraki sürecinde, elde edilen veriler doğrultusunda İzmir’in ulaşım geleceğine yönelik senaryolar ile yatırım kararları belirlenecek. İzmir Ulaşım Ana Planı’nın kasım ayında tamamlanarak Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın onayına sunulması hedefleniyor. 

İzmir Ulaşım Ana Planı 2040 kapsamında, önceki yıllarda hazırlanan ulaşım planlarının yanı sıra Türkiye-Avrupa Birliği Mali İşbirliği IPA II (2014-2020) Programı kapsamında hazırlanan İzmir Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planı (SUMP İzmir-SKUp İzmir) da değerlendirilerek planlama sürecine entegre edilecek. Ulaşım Ana Planı, yalnızca mevcut ulaşım sistemlerinin analiz edilmesi ve geleceğe yönelik projeksiyonların hazırlanmasıyla sınırlı kalmayacak; kentin ihtiyaçlarına bütüncül çözümler sunacak çok boyutlu düzenlemeleri de içerecek.

Hangi konular ele alınıyor?

Planlama çalışmaları kapsamında;

• Mevcut ulaşım altyapısı ve sistemlerinin analizi

• Nüfus ve ekonomik büyüme öngörüleri doğrultusunda gelecek projeksiyonlarının hazırlanması

• Kara, deniz, hava ve raylı sistemler arasında entegrasyonun güçlendirilmesi

• Yol, köprü ve terminal gibi ulaşım altyapılarının planlanması

• Karayolu projeleri ve ulaşım koridorlarının düzenlenmesi

• Otopark alanları ile park et-devam et sistemlerinin geliştirilmesi

• Bisiklet yolları, mikromobilite uygulamaları ve motorsuz ulaşım çözümlerinin planlanması

• Yaya ulaşımı, yaya bölgeleri ve engelli erişimine yönelik uygulamalar

• Otobüs hatları, duraklar ve ara toplu taşıma sistemlerinin planlanması

• Transfer merkezleri ve toplu taşıma entegrasyonunun geliştirilmesi

• Raylı sistem hatlarının yaygınlaştırılması

• Akıllı ulaşım sistemleri, trafik yönetimi ve sinyalizasyon uygulamaları

• Kent içi yük taşımacılığına yönelik çözümler

• Düşük emisyon bölgeleri ve e-mobilite uygulamaları

• Çevre ilçelerle ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesi

• Üst ölçekli ulaşım yatırımları ve mekânsal plan kararlarının desteklenmesi

• Ulaşım politikaları, stratejileri ve eylem planlarının oluşturulması

• Kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla şeffaf ve katılımcı bir planlama sürecinin yürütülmesi ele alınıyor.