Aliağa'da tartışmalı proje geri döndü: Gemi söküm alanı genişletilecek!

Çevre ve işçi sağlığı konusunda tepkilerle gündeme gelen Aliağa Gemi Söküm Tesisleri'nin kapasite artışına yönelik yeni başvurusu için Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) süreci başladı.

Tesisleri işleten Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği, faaliyet alanının genişletilmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na yeniden başvuru gerçekleştirdi.

Projede uzun yıllardır faaliyet gösteren gemi söküm tesislerinin kullandığı alanın, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafına doğru genişletilmesi amaçlanıyor

Bakanlık tarafından yapılan duyuruya göre, proje hakkında halkı bilgilendirmek ve görüşlerini almak için Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılımı Toplantısı 23 Haziran 2026 tarihinde saat 11.00'de Aliağa Belediyesi Konferans Salonu'nda yapılacak.

ÇED süreci sona erene kadar projeye ilişkin görüş ve öneriler, İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ile Bakanlığa verilebilecek.

GEÇTİĞİMİZ YIL ÇED SÜRECİ DURDURULMUŞTU

Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği, aynı proje için geçtiğimiz yıl da başvuru yapmış fakat ÇED süreci durdurulmuştu. Sürecin durdurulmasına gerekçe olarak bölgedeki imar planlarında yapılması amaçlanan revizyonlar öne sürülmüştü.

Yeni başvuruyla, Aliağa'daki gemi söküm faaliyetlerinin genişletilmesine ilişkin tartışmaların tekrar gündeme gelmesi bekleniyor. Özellikle çevre örgütleri ve meslek odaları, tesislerin çevresel etkileri ile işçi sağlığı ve güvenliği konusunda uzun süredir çeşitli tepkilerini kamuoyuyla paylaşıyorlardı.

Duyuru şu şekilde:

"İzmir İli, Aliağa İlçesi, Atatürk Mahallesi, Arapçiftliği (K17-B3; 58,85 Ha) Mevkii Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği tarafından yapılması planlanan" Gemi Söküm ve Gemi Geri Dönüşümü Faaliyeti Alan Artışı" Projesi hakkında, 29.07.2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği ÇED Genel Formatı (Ek-3) çerçevesinde hazırlanan ve Bakanlığımıza sunulan dosya ile ilgili ÇED Yönetmeliği’nin 8. maddesi gereğince ÇED Süreci başlatılmış ve ÇED Yönetmeliği’nin 9. maddesi gereğince ÇED sürecine halkın katılımını sağlamak, halkı proje hakkında bilgilendirmek, görüş ve önerilerini almak amacıyla 23/06/2026 tarihinde saat:11.:00’de İlimiz, Aliağa ilçesi ,Kültür Mahallesi Lozan Cad. No: 47 adresinde Aliağa Belediyesi Konferans Salonu ve Önü/Bahçesinde Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılımı toplantısı Valiliğimiz (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) tarafından yapılacak olup ÇED süreci tamamlanana kadar projeye ilişkin görüş ve öneriler Valiliğimize (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) veya Bakanlığımıza verilebilecektir.

Halkımıza ilanen duyurulur"

Diğer yandan proje tanıtım dosyasındaki yıl bazında sökülen gemi istatistiklerinde düşüş yaşandığı görüldü. 2012'de 281 olan gemi sayısı 2022'de 86'ya kadar düştü. 2023'ün ilk 10 ayında ise 45 gemi sökümü gerçekleştirildi

1977 yılında çalışmalarına başlayan Aliağa Gemi Söküm Bölgesi o dönemin mevzuatından kaynaklı hem ÇED hem de Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinden muaf durumda olduğu biliniyor.

RAPORLARA YANSIDI

Gemi sökümünün yarattığı çevre kirliliği, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlatılan Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin 'Aliağa Bölgesi Toprak ve Bitki Kirliliği Sonuç Raporu' ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Başkanlığı'nın: 'İzmir İli Aliağa İlçesi Çevre Durum Tespiti Projesi Sonuç Raporu'nda da gözler önüne serilmişti.

Proje tanıtım dosyasında şu ifadelere yer verildi:

ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında değerlendirilen ve geçmişten günümüze yürütülen gemi söküm faaliyetleri, kıyı kenar çizgisinin kara tarafında bulunan parseller2 ile kıyı kenar çizgisinin deniz tarafındaki devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlar dahilinde gerçekleştirilmektedir. Kıyı kenar çizgisinin kara tarafında bulunan parseller ise APAŞ Petrol A.Ş. uhdesinde olup Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği üyesi firmalar tarafından kira sözleşmeleri ve/veya satış protokolleri kapsamında kullanılmaktadır

Gemi söküm faaliyetinin sürdürüldüğü alanda akıntılar sonucunda yıllar içerisinde kıyı bölgesi rüsübat ile dolması nedeniyle kullanım alanları meydana gelmiştir. İşbu rapora konu faaliyet kapsamında, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafındaki bu alanların da kullanımı ile alan artışı söz konusu olmuştur. Alan artışına konu kısımda, atıkla kontamine olmamış metal atıklar vb. atıklar, halat vb. sabit olmayan donanımlar ile tesis araç parkının geçici olarak bekletildiği alanlar bulunmaktadır. Tesislerin kapasitesinde ise herhangi bir değişiklik olmayacaktır.

Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği üyesi olan gemi geri dönüşüm firmaları tarafından planlanan alan artışı kapsamındaki işbu rapora konu faaliyetlerin çevresel etkilerinin kümülatif olarak değerlendirilmesine yönelik entegre proje olarak ÇED Başvuru Dosyası hazırlanıp sunulması hususunda Çevre, Şehircilik Ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na ÇED Yönetmeliği kapsamında başvuruda bulunulmuştur. Bu kapsamda temin edilen kurum görüşünde, gemi söküm alanlarının aynı mevkiide ve bitişik nizamda olması sebebiyle proje sahibi Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği olmak üzere, mer'i ÇED Yönetmeliği'nin 8. Maddesi kapsamında hazırlananacak ÇED Başvuru Dosyasının çevrimiçi ÇED süreci yönetim sistemi (e-ÇED) üzerinden sunulmasının uygun görüldüğü belirtildiğinden (Bkz. Ek-VII-5.1), 29.07.2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği EK-III Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatı esas alınarak ÇED Başvuru Dosyası hazırlanmıştır.