Çeşmeliler, Sabancı'nın projesini yargıya taşıyacak!

Çeşme’de Musalla Mahallesi Sarnıç mevkiinde kurulması planlanan güneş enerjisi santrali (GES) projesiyle ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın verdiği “ÇED Olumlu” kararına tepki geldi.

Çeşme Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), projenin halkın itirazlarına rağmen onaylandığını ifade ederek hukuki süreç başlatacaklarını duyurdu.

ÇEŞÇEP tarafından yapılan açıklamada, yaklaşık üç yıldır bölgedeki doğal sit alanı ve tarım arazileri üzerine kurulması planlanan GES projesine karşı mücadele yürütüldüğü vurgulandı.

Dernek, 28 Temmuz 2026 tarihinde verilen “ÇED Olumlu” kararının Çeşme halkının iradesini yok saydığını ifade ederek“Halkın katılımı ilkesi bu proje özelinde kağıt üzerinde kalmıştır” dedi.

Açıklamada, proje alanının yaklaşık 600 dönümlük hazine arazisini kapsadığı ifade edilerek, alanın Sabancı Holding ve Alman enerji şirketi E.ON ortaklığındaki Enerjisa’ya 49 yıllığına tahsis edilmesinin amaçlandığı öne sürüldü.

“HALKIN İTİRAZLARI DİKKATE ALINMADI”

Çeşme Çevre Derneği, ÇED sürecindeki halkın katılım toplantılarının bölge sakinlerinin tepkilerinden dolayı gerçekleştirilemediğini savundu. Açıklamada, Çeşme Kent Konseyi, Çeşme Çevre Derneği ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının ÇED raporuna itiraz ettiği söylendi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı’nın da tarım arazilerinin amacı dışında kullanılmaması yönünde Bakanlığa görüş bildirdiği ifade edilen açıklamada, tüm itirazlara rağmen projeye onay verildiği de yer aldı.

“ENERJİ ÜRETİMİNDEN ÖTE BİR AMAÇ VAR” İDDİASI

Dernek açıklamasında, Çeşme ve Alaçatı’ya yakın konumdaki arazinin değerine dikkat çekilerek, projenin yalnızca enerji üretimi amacı taşımadığı öne sürüldü.

ÇEŞÇEP, “Asıl amacın enerji üretimi değil, gelecekte değerlenecek bu arazinin uzun vadeli tahsisle ele geçirilmesi olduğu açıktır” dedi.

Açıklamada ayrıca, tahsisin yabancı sermayeli bir şirkete yapılması da eleştirilerek, “Kendi topraklarımızın bu şekilde devredilmesini kabul etmiyoruz” denildi.

DAVA SÜRECİ BAŞLATILACAK

Çeşme Çevre Derneği, ÇED Olumlu kararına karşı dava açacaklarını duyurdu. Dernek, Bakanlığa kararı yeniden değerlendirme çağrısı yaparken, hazine arazilerinin kamu yararı gözetilmeden özel şirketlere tahsis edilmemesi gerektiğini savundu.

Açıklamanın sonunda Çeşme halkına ve sivil toplum kuruluşlarına çağrı yapan dernek, “Doğamıza, tarımımıza ve geleceğimize sahip çıkmaya kararlıyız” mesajını verdi.

Derneğin açıklamasının tamamı şu şekilde:

"ÇEŞME'NİN HAZİNE ARAZİSİ SABANCI VE ALMAN EON'A PEŞKEŞ ÇEKİLDİ

Çeşme halkı üç yıla yakın süredir, Musalla Mahallesi Sarnıç mevkiinde, Çeşme'nin en değerli, deniz manzaralı, doğal SİT statüsündeki tarım arazileri üzerine güneş enerjisi santrali (GES) kurulmasına açıkça ve ısrarla karşı çıkmıştır. Bu süreçte halkın katılımı (ÇED) toplantıları iki kez fiilen engellenmiş, yüzlerce Çeşmeli "bilgilendirilmek dahi istemiyoruz, bu projeyi istemiyoruz" diyerek tepkisini defalarca ortaya koymuştur. Buna rağmen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 28 Temmuz 2026 tarihinde bu projeye "ÇED Olumlu" kararı vererek Çeşme halkının iradesini tamamen yok saymıştır.

Bugün geldiğimiz noktada, Çeşmelilere ait yaklaşık 600 dönümlük hazine arazisi; yüzde 40'ı Sabancı Holding'e, yüzde 40'ı Alman EON şirketine ait olan Enerjisa'ya 49 yıllığına tahsis edilmek üzeredir. Güncel piyasa koşullarında bu büyüklükte, denize ve Çeşme-Alaçatı'ya bu kadar yakın, turizm potansiyeli yüksek bir arazinin değeri değerlendirmemize göre yaklaşık 240 milyon doları bulmaktadır. Bu, halkın ortak varlığının, adı 'yenilenebilir enerji' olan bir bahaneyle özel sermayeye ve yabancı bir şirkete devredilmesinden başka bir şey değildir.

HALKIN İRADESİ NEDEN YOK SAYILDI?

Bu proje, Çeşme'nin ÇED sürecinde bugüne kadar görülmüş en açık halk muhalefetiyle karşılaşmış projelerden biridir:

* Birinci, İkinci ve üçüncü halkın katılımı toplantıları, Çeşmelilerin, İzmir'in dört bir yanından gelen sivil toplum kuruluşlarının ve kent konseylerinin yoğun katılımıyla fiilen yaptırılmamıştır.

* Çeşme Kent Konseyi, Çeşme Çevre Derneği ve aralarında onlarca sivil toplum kuruluşu ile kent konseyinin bulunduğu geniş bir platform, nihai ÇED raporuna resmi ve gerekçeli itirazda bulunmuş, "ÇED Olumsuz" kararı talep etmiştir.

* İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı dahi, tarım arazilerinin amacı dışında kullanılmaması gerektiğini yazılı olarak Bakanlığa bildirmiştir.

Tüm bu itirazlara, tepkilere ve resmi kurum görüşlerine rağmen Bakanlık, halkın hiçbir görüşünü dikkate almadan projeye onay vermiştir. Bu durum, ÇED mevzuatının temel unsuru olan "halkın katılımı" ilkesinin bu proje özelinde kağıt üzerinde kaldığını, sürecin baştan itibaren sonucu belli bir formaliteye dönüştürüldüğünü göstermektedir.

BU ARAZİ NEDEN ALMANLARA HEDİYE EDİLİYOR?

Türkiye'nin güneş enerjisi verimliliği açısından çok daha uygun, tarım dışı, verimsiz ve alternatif binlerce hektar arazisi varken; bu yatırımın ısrarla Çeşme'nin en kıymetli, denize ve Alaçatı'ya en yakın, ileride turizme hizmet edebilecek doğal SİT alanında yapılmak istenmesinin tesadüf olmadığını düşünüyoruz. Burada asıl amacın enerji üretimi değil, gelecekte değerlenecek bu arazinin uzun vadeli tahsisle ele geçirilmesi olduğu açıktır.

Ayrıca bu tahsisin, Türk vatandaşlarına vize dahi vermeyen bir ülkenin şirketine yapılmış olması, Çeşme halkının vicdanında ayrı bir yara açmaktadır. Kendi topraklarımızın, bize kapısını kapatan bir ülkenin sermayesine bu şekilde devredilmesini kabul etmiyoruz.

ÇEŞME ÇEVRE DERNEĞİ OLARAK TALEBİMİZ

* Bu ÇED Olumlu kararına karşı yasal itiraz ve dava süreçlerini derhal başlatacağız.

* Bakanlığı, halkın açık ve defalarca ortaya koyduğu iradesini dikkate alarak kararını gözden geçirmeye davet ediyoruz.

* Çeşme'ye ait hazine arazilerinin, kamu yararı gözetilmeksizin özel ve yabancı sermayeye tahsis edilmesine son verilmesini talep ediyoruz.

* Tüm Çeşme halkını, sivil toplum kuruluşlarını ve kent konseylerini bu haksız karara karşı ortak mücadeleye davet ediyoruz.

Çeşme; sakızıyla, enginarıyla, kavunuyla, zeytiniyle üretim yapan, on iki ay boyunca yaşayan ve yaşatan bir topraktır. Bu topraklar, halkın açık iradesine rağmen hiçbir bedel ödemeden, hiçbir hesap verilmeden şirketlere devredilemez. Çeşme halkı, doğasına, tarımına ve geleceğine sahip çıkmaya kararlıdır ve bu mücadeleyi hukuki ve toplumsal olarak sonuna kadar sürdürecektir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Çeşme Çevre Derneği (ÇEŞÇEP)

DOĞAL SİT VE TARIM ALANINDA

Proje tanıtım dosyasındaki bilgiye göre, 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Çevre Düzeni Planı'nda GES sahalarının bir bölümü ağaçlandırılacak alan ve tarım arazisi kullanımında yer alıyor.

Diğe yandan proje alanı, 3. derece doğal sit sınırları içerisinde bulunuyor.

Proje ise Çeşme’de tepkilere neden olmuş ve halkın katılımı Çeşmelilerin tepkilerinden dolayı gerçekleştirilememişti.

ÇEŞME'DE YOĞUN TEPKİYLE KARŞILANDI!

İlk olarak geçtiğimiz aylarda ÇED süreci başlatılan proje Çeşmelilerce tepkiyle karşılanmıştı. ÇED toplantısı ise Çeşmelilerin tepkilerinden dolayı gerçekleşmedi. Çeşme Kent Konseyi ve Çeşme Çevre Platformu’nun öncülüğünde gerçekleştirilen açıklamalarda, doğal yaşam alanlarının yok olacağı belirtilmişti. Şirketin format bedelini yatırmaması üzerine Bakanlık ÇED sürecini sona erdirmişti.

SABANCI HOLDİNG ŞİRKETİ SATIN ALMIŞTI

Eski adıyla ABK Elektrik, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan 2010 yılından aldığı izinle doğal SİT alanına 6 RES dikmişti. Tepkiyle karşılaşılan projenin ÇED kararları ve imar planları yargıya taşınırken şirket adını Vega Rüzgar Enerjisi olarak değiştirmişti. Sabancı Holding, şirketi satın almıştı.