Greenpeace'ten 'pestisit' karnesi: Ürünlerin yüzde 15'i mevzuata aykırı!

EGE'YE BAKIŞ - Greenpeace Türkiye’nin "İçinde Ne Var?" kampanyası kapsamında İstanbul'un Sultanbeyli, Sancaktepe, Ataşehir ve Kadıköy ilçelerinde yer alan 5 zincir marketten alınan 20 domates örneği incelendi. Çalışmada Domatesin mevsim itibariyle en az kalıntı çıkma ihtimali olan ürünler arasından yer almasından ötürü özellikle tercih edildiği ifade edildi.

Uluslararası akredite bir laboratuvarda yapılan analizlerde 20 örneğin 3’ünde, yani yüzde 15’inde, mevzuata aykırı pestisit kullanımı belirlendi. Mevzuata aykırılık belirlenen üç üründen ikisinde domateste kullanım ruhsatı bulunmayan etken maddeler de görüldü. Ürünlerin reyonlarda sergilenen Hal Kayıt Sistemi bilgilerinde ise “iyi tarım” logolu olması dikkat çekti.

Bir başka üründe ise 31 Aralık 2010 itibarıyla tamamen yasaklanan Chlorfenapyr etken maddesi belirlendi. Analizlerde 20 domatesin 7’sinde, yani yüzde 35’inde, üçten fazla farklı pestisit bulunduğu tespit edildi.

KARNEDE DÖRT MARKETE "D" NOTU!

Greenpeace çalışmasında bir "Market Karnesi" de geliştirdi. Çeşitli aralıklarla güncellenecek olan karneler market zincirlerinin kamuoyuna açıkladığı politika taahhütleri (“Kurumsal Taahhütler”, 75 puan) ve bağımsız laboratuvarda test edilen numunelerin gerçek sonuçlarından (“Raf Gerçekliği”, 25 puan) oluşturulduğu aktarıldı.

Çalışmada, yapılan karne kurgusunun son derece sınırlı sayıda örneklem üzerinden analiz yapıldığı ve dolayısıyla yanlış genellemelerin önüne geçilebilmesi amacıyla pestisit analiz sonuçlarına özellikle düşük puan verildiği ifade edildi.

Sonuçlara göre; ŞOK, kısmi pestisit analizleri ve yasal limite uygun pestisit kullanımı alanlarından toplam 30 puan, Migros yasal limite uygun pestisit kullanımı ve pestisitsiz ürün kategorileriyle 20 puan aldı. A101, BİM ve CarrefourSA ise domates karnesini puansız tamamladı.

Bu bilgilere göre hazırlanan ilk Market Karnesi’nde beş zincirden yalnızca ŞOK'a "C" notu verilirken diğer dördü “D” bandında kaldı.

GREENPEACE'İN MARKETLERDEN TALEPLERİ

Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde Greenpeace'in zincir marketlere yönelik taleplerine de yer verildi.

Talepler şu şekilde sıralandı:

"Tam Şeffaflık: Tüm yaş meyve-sebze tedarik zincirinde bağımsız laboratuvar denetimlerinin standartlaştırılması ve sonuçların şeffafça yayımlanması.

Kokteyl Etkisine (Kümülatif Toksisite) Sıfır Tolerans: Bir üründe, yasal sınırların altında dahi olsa, en fazla 3 farklı pestisit etken maddesine izin verilmesi.

Maksimum Kalıntı Limitlerinin (MRL) İyileştirilmesi: Perakendecilerin kendi iç standartlarını kurgulayarak, devletin belirlediği limitleri %20 oranında daha katı bir kabul kıstasına çekmeleri.

Çiftçi Refahının Korunması: Zehirsiz ve ekolojik üretime geçiş için çiftçiye teşvik, zirai mühendis desteği, prim, adil sözleşme sunularak, tarladaki dönüşüm maliyetinin salt üreticiye yıkılmasının önüne geçilmesi"

ÇOCUKLARIN SAĞLIĞI DA TEHLİKEDE!

Yapılan analizde, çocuk sağlığı açısından risk oluşturan per/polifloroalkil maddeleri (PFAS) içeren pestisitler de incelendi. 20 üründen 14’ünde (yüzde 70) en az 1 PFAS’li madde tespit edildi.

BAKANLIKTAN EKSİK BİLGİ!

Uzun hukuki mücadele sonucunda Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan 2021-2023 yılları arasında yapılan çalışmanın sonuçlarını alabildiklerini belirten kurum, verilerin eksiksiz gönderildiğini dile getirerek, "Analiz sonuçlarının açıklanmasını talep eden Zehir Etme kampanyasına verilen 50 bini aşkın imza ve uzun hukuki mücadele sonucu Tarım ve Orman Bakanlığı 2021-2023 yılları arasında 55 üründe yapılan denetimlerde alınan 246 bin 946 numuneden 6 bin 369’unda uygunsuzluk tespit edildiğini açıkladı. Bakanlık verileri istenen yılların hepsini kapsamazken hangi ürünlerde, hangi pestisitlerde, ne kadar aşım olduğu bilgisi de paylaşımda yer almadı. Bu eksiklere rağmen bakanlıktan yanıt alabilmek olumlu bir adımdı" dedi.

"PAZARI KONTROL EDENLER PESTİSİTİ DE ANALİZ ETTİREBİLİR"

Çalışmanın son bölümünde ise devlet yetkililerine çağrıda bulunan Greenpeace, bir denetim altyapısı kurulması gerektiğini ve bunun maaliyetli olmayacağını söyledi.

Pestisitsiz gıdaya erişimin bir hak olduğu vurgulanan açıklama şu ifadeler ile sonlandı:

"Kampanyada ürünlerini analiz ettiğimiz beş market zincirini, organize perakende pazarında en büyük pazar payına ulaşmış olmaları sebebiyle belirledik. İstanbul’un dört ilçesindeki beş market zincirinden aldığımız domates örneklerinin analizi sonucunda mevsimindeki bir sebzede dahi mevzuata aykırı, dahası kullanılması 15 yıl önce tamamen yasaklanmış pestisitle karşılaştık. Örneklerin 7’sinde 3’ten fazla pestisit tespit edildi.

Pestisitsiz gıdaya erişim bir hak. Resmi verilere göre daha 2021 yılında pazarın yüzde 60’ına yakınını elinde tutan market zincirleri için denetim altyapısı kurmak maliyetli ya da imkansız değil. Pazarı kontrol edebilenler pestisiti de analiz ettirebilir, kaldı ki bu aşamada pestisitsiz gıda sağlamak sorumlulukları. Kampanya taleplerimizin karşılık bulması hem üreticiyi özgürleştirecek hem de rafların karşısındaki tüketicinin ‘İçinde ne var?’ diye düşünmeden alışverişini yapabilmesini sağlayacak. Bu nedenle herkesi ‘İçinde ne var?’ sorusunu sorarak kampanyamıza katılmaya davet ediyoruz. Birlikte olursak sonuç alabiliriz"