Sahibi kanserden ölmüştü: İzmir’de ölüm saçan atıklar hala temizlenemedi

T24’ten Eray Görgülü’nün haberine göre, İzmir’in Gaziemir ilçesinde 2010'da çevreye zarar verdiği gerekçesiyle kapatılan Aslan Avcı Döküm Sanayi AŞ’ye ait kurşun döküm fabrikasının 70 dönümlük bahçesindeki tehlikeli atık ve radyoaktif maddelerin halen temizlenememesi, meslek odalarının tepkisine neden oluyor. Ölçümler sonucunda radyasyon miktarının normal değerin 219 katı çıktığı tehlikeli atıkların toprak, hava ve suya karışmasından endişe duyulurken, Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Türkiye Atom Enerjisi Kurumu’nu (TAEK) göreve çağırdı.

“CEZALAR İLE ALANIN REHABİLİTASYONU GERÇEKLEŞTİRİLEBİLİRDİ”

T24’e bilgi veren Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, Şube Teknik Sorumlusu Selma Akdoğan, Türkiye’ye girişi yasak olan ve kaçak yollarla girişi yapılmış olan nükleer atıklarla ilgili sorumluların bulunması ve bununla ilgili de kamuoyuna sağlık şekilde bilgi verilmesi gerektiğini kaydetti. Tesisle ilgili Türkiye tarihinin en büyük çevre cezasının kesildiğini ancak cezanın tahsil edilmediği bilgisinin paylaşıldığını da dile getiren Akdoğan, “Bu cezalar ile alanın rehabilitasyonu gerçekleştirilebilirdi. Bu kabul edilemez gerçekler ve yapılan açıklamalar yaşamlarımızın hiçe sayıldığının çok acı bir göstergesi oldu” dedi. Akdoğan, şunları söyledi:

“TEL ÖRGÜLERİ PARÇALANMIŞ HALDE”

“Gaziemir'de bu atıkların temizlenmesi adına hiç bir çalışma yapılmadı, çalışma yapılmadığı gibi alanını güvenliğinin sağlanması konusunda da  bir çalışma olmadığını, nükleer atığa karşı alınan önlemin alanın etrafının tel örgü ile çevrilmesi olarak değerlendirildiği, bu tel örgülerin de belli bölgelerde parçalandığını, alana gittiğimizde alana rahatça girip çıkarak gözlemledik. Meslek odaları ve bilim insanları tarafından konuyla ilgili değerlendirme ve uyarılar paylaşıldı. Resmi yazışmalar yapıldı, hukuki süreçler yürütüldü. Ancak alanda hiçbir çalışma yapılmadı.

“KAMUOYUNUN BİLGİLENDİRİLMESİ GEREKTİĞİNİ HATIRLATIYORUZ”

Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK), Gaziemir Belediyesi'nin başvurusu üzerine 'İzmir'in Çernobili' olarak nitelendirilen 70 dönümlük alandan çıkarılan 260 ton radyoaktif atığın İstanbul'da bir tesiste depolandığını, kalan atığın da gelecekte ortaya çıkarılarak teslim alınacağını bildirdi. 2022 sonuna gelindiğinde alanda temizlik çalışmasının yapılacağına dair haberler paylaşıldı. Atık alanının etrafının duvarlarla çevrildiği gözlemlendi. 3 Ocak 2023'te yapılan İzmir’in Çernobil’i Temizlensin komisyonu toplantısının ardından 13 Ocak’ta kamuoyunun bilgilendirilmesi, yetkili ve görevli kamu idarelerine taleplerin iletilmesi amacı ile bir basın açıklaması gerçekleştirildi. Yetkili ve görevli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na, Nükleer Düzenleme Kurumu başta olmak üzere ilgili kurumlara çağrıda bulunuldu. Söz konusu alanda radyoaktif atıklarla birlikte diğer tehlikeli atıkların bulunduğunu, tüm atıklardan kaynaklanabilecek çevre ve sağlık riskleri konusunda yıllardır uyarıda bulunulmasına rağmen yetkili kurumlar tarafından alanın temizliği yapılmadığı gibi, sürece ilişkin yeterli bilgi paylaşılmadı. Alanın temizliği ile ilgili olarak bir şirkete yetki verildiği bilinmekle birlikte, şirketin yeterlilik koşulları, çalışma takvimi, yapılan iş ve işlemlere ilişkin kamuoyu ile paylaşılan kapsamlı bir bilgi bulunmamakta. Atıkların çevre ve halk sağlığına yönelik daha fazla tehdit oluşturmaması için temizlik süreci ile ilgili yapılacak çalışmaların hazırlık aşamasından itibaren tamamlanıncaya kadar şeffaf yürütülmesi, bağımsız uzmanlar tarafından denetlenmesi ve kamuoyunun şeffaf ve sağlıklı şekilde bilgilendirilmesi gerektiğini tekrarlıyoruz.

“HALK SAĞLIĞINI TEHDİT ETMEYE DEVAM EDİYOR”

Alanın temizlenmesinin yanı sıra benzer yasa dışı atık ticaretinin önüne geçilmesi için buradaki radyoaktif atıkların nereden, hangi yasa dışı yollarla, kimler tarafından getirildiği mutlaka ortaya çıkartılmalıdır. Bunun için adli ve idari soruşturma makamlarının görevlerini yapmaları çağrısında bulunuyoruz. İzmir Gaziemir’de; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından lisans verilmiş bir kurşun ve akü geri kazanım tesisinin bahçesinde 2007'de tespit edilen tehlikeli ve radyoaktif atıklar ile ilgili 'İzmir’in Çernobili' olarak anılan atık alanı; 2023 yılına geldiğimiz 16 yıllık süreçte kentin ortasında çevre ve halk sağlığını tehdit etmeye devam etmektedir. 2023 itibarı ile alanda çalışma başlatıldığı görünmekle birlikte sürecin detayları ile ilgili bilgi paylaşılmadı.”