İZBB’nin kararına JMO'dan tepki: Vahim bir karar!

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesinde Afet ve Risk Yönetimi Şube Müdürlüğünün adının “Deprem Risk Yönetimi Şube Müdürlüğü” olarak değiştirilmesi ve Mühendislik Jeolojisi Şube Müdürlüğünün kapatılarak görevlerinin Zemin İnceleme Şube Müdürlüğü bünyesinde yürütülmesine yönelik eleştirilerde bulundu.

Oda karara, ‘İzmir'in jeolojik gerçekliği idari kararlarla ortadan kaldırılamaz’ başlıklı yazısıyla tepki gösterdi.

"VAHİM BİR HATADIR"

Jeoloji Mühendisleri Odası İzmir Şubesi tarafından yapılan açıklama şu şekilde:

“İzmir Büyükşehir Belediyesi Afet İşleri ve Risk Yönetimi Daire Başkanlığı altında faaliyet gösteren, "Afet ve Risk Yönetimi Şube Müdürlüğü" adının "Deprem Risk Yönetimi Şube Müdürlüğü" olarak değiştirilmesi; Mühendislik Jeolojisi Şube Müdürlüğünün kapatılarak görevlerinin Zemin İnceleme Şube Müdürlüğü bünyesinde sürdürülmesine yönelik 14 Eylül 2026 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediye Meclisine sunulan kararı kaygıyla karşılıyoruz.

Öncelikle belirtmek isteriz ki itirazımız, yalnızca bir müdürlüğün adının değiştirilmesi, bir diğerinin organizasyon şemasından çıkarılmasına yönelik değildir.

Yasa ile kurulmuş Afet İşleri ve Risk Yönetimi Daire başkanlığı çatısı altında kurulan "Afet ve Risk Yönetimi Şube Müdürlüğü" isminin "Deprem Risk Yönetimi Şube Müdürlüğü" olarak değiştirilmesi, vahim bir hatadır. Zira, sorun sadece deprem değil, deprem ve diğer doğa-insan kaynaklı afetlerin yönetimidir.

"GÜVENLİ KENTLEŞMENİN İLK KOŞULU DOĞRU YER SEÇİMİDİR"

Asıl üzerinde durulması gereken konu, İzmir gibi çok sayıda jeolojik tehlikenin bir arada bulunduğu bir kentte mühendislik jeolojisinin bağımsız ve uzmanlaşmış kurumsal yapısının neden ortadan kaldırıldığıdır.

Mühendislik jeolojisi yalnızca "zemin incelemesi" değildir.

Mühendislik jeolojisi; aktif tektonikten heyelanlara, kaya düşmelerinden sıvılaşmaya, yeraltısuyu koşullarından kaya ve zeminlerin mühendislik davranışlarına, yer seçimi ve arazi kullanım kararlarından büyük mühendislik yapılarının jeolojik değerlendirilmesine kadar geniş bir çalışma alanını kapsamaktadır. Bu konuların tamamı, Jeoloji Mühendisliği meslek disiplini sınırları içerisinde tanımlanmıştır.

Dolayısıyla Belediyecilik hizmetleri arasında yer alan ulaşım master planı, ulaşım projeleri, belediye hizmet alanlarındaki binaların projelendirilmesi, kentsel dönüşüm için rezerv alanların belirlenmesi, katı atık sahalarının, mezarlık alanlarının belirlenmesi, altyapı çalışmaları vb. projelerinin hazırlanması ve mevcut projelerden kaynaklı sorunların çözümünde (heyelan, kaya düşmesi vb.) eksikliklerin giderilmesine yardımcı, Jeoloji Mühendisliği’nin konusu olan Mühendislik Jeolojisi' ne olan ihtiyaç, projelerdeki sorunların çözümlerinde farklı meslek disiplinleri ile iletişimde ortak dili kullanmada, acil müdahalede, hataların düzeltilmesindeki gerekliliğinden kaynaklıdır. 2017 yılın itibariyle kurulan Mühendislik Jeolojisi Şube Müdürlüğü' nün, geçen yıllar içerisinde Belediyenin önemli çalışmalarında görevlendirilmemiş, sınırlı birtakım işler ile görevlendirilip, pasif bir müdürlük olarak kalmasına sebebiyet verilmiştir. Tüm bunlar dikkate alındığında Eylül-2026 Büyükşehir Belediye Meclisine sunulan madde ile de yıllardır gösterilen yaklaşım tarzını doğrular bir nitelikte, Belediye bünyesinde daha da dikkate alınarak kadrosunun zenginleştirilmesi, eğitilmesi, farklı meslek disiplinleri ile projelerdeki sorunların çözümlenmesinde kapsamında daha bilgi bilgilendirilmesi gereken Mühendislik Jeolojisi Şube Müdürlüğü kapatılarak, görevlerinin Mühendislik Jeolojisi’nin inceleme alanlarından bir kısmını oluşturan ve şeflik düzeyinde Mühendislik Jeolojisi Şube Müdürlüğüne bağlı olması gereken bir birim olan Zemin İnceleme Şube Müdürlüğü bünyesinde sürdürülecek olması, cevaplanması gereken temel soruyu ortadan kaldırmamaktadır:

Bu değişiklik mühendislik jeolojisinin İzmir Büyükşehir Belediyesi içerisindeki kurumsal yetki, etkinlik ve karar süreçlerindeki ağırlığını artıracak mıdır, yoksa azaltacak mıdır?

30 Ekim 2020 depreminde ağır kayıplar yaşamış; aktif fayları, sıvılaşma potansiyeli yüksek ovaları, problemli zeminleri ve heyelan duyarlı alanları bulunan İzmir'de yapılması gereken, yer bilimlerinin kurumsal kapasitesini azaltmak değil güçlendirmektir.

Çünkü güvenli kentleşmenin ilk koşulu doğru yer seçimidir.

Uygun alan, uygun proje, uygun uygulama ve etkin denetim birbirinden ayrı düşünülemez.

Bu nedenle İzmir Büyükşehir Belediyesine soruyoruz:

Mühendislik Jeolojisi Şube Müdürlüğünün bağımsız kurumsal yapısının kaldırılmasının bilimsel ve teknik gerekçesi nedir?

Mühendislik jeolojisinin zemin incelemelerinin ötesindeki çalışma alanlarının kurumsal karşılığı nasıl sağlanacaktır?

Ve en önemlisi;

Bu düzenleme İzmir'in afetlere karşı dirençliliğini artıracaksa, bunun bilimsel ve teknik dayanağı nedir?

Jeoloji Mühendisleri Odası İzmir Şubesi olarak bir kez daha ifade ediyoruz:

İZMİR'İN MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİNE DAHA AZ DEĞİL, DAHA FAZLA İHTİYACI VARDIR.

Bu anlamda, Doğa-insan kaynaklı afetlerin öncesinde, sırasında ve sonrasında alınması gereken önlemleri yürütmekle yükümlü "Mühendislik Jeolojisi Şube Müdürlüğü" çalışmalarının "Zemin İnceleme Şube Müdürlüğü" çatısı altına toplama çabasını, mesleğimize ve meslektaşlarımıza karşı açık bir indirgemeci tavır olarak görüyoruz.

Mesele bir müdürlüğün tabelası değildir.

Mesele, bilimsel bilginin ve mühendislik hizmetlerinin kent yönetimindeki kurumsal gücüdür.

Faylar organizasyon şemalarına, depremler idari kararlara, zeminler ise kurumların yeniden yapılandırılmasına göre davranmaz.

Jeolojik gerçekler değişmez; değiştirilebilecek olan, bu gerçekler karşısında aldığımız önlemlerdir.

Büyükşehir Belediyesi Afet İşleri ve Risk Yönetimi Daire Başkanlığı kapsamında mesleğimize karşı olan "tasfiyeci" tutumu uzun süredir dikkatle izliyoruz. Kent sorunları ve mevcut durumu dile getirmek üzere Büyükşehir Belediye Başkanlığına defalarca yaptığımız görüşme taleplerinin karşılıksız kalması Afetlerle burun buruna yaşayan kentimiz adına kaygılarımızı artırmaktadır.

İzmir Büyükşehir Belediyesini söz konusu kararları yeniden değerlendirmeye; "Afet ve Risk Yönetimi Şube Müdürlüğü" adını değiştirmek; "Mühendislik Jeolojisi Şube Müdürlüğünü" kapatarak ilgili dairenin kurumsal yapısını zayıflatmak yerine güçlendirmeye ve yapılan düzenlemenin bilimsel ve teknik gerekçelerini İzmir kamuoyuyla paylaşmaya davet ediyoruz.”