Kültürpark Platformu'ndan Büyükşehir'e 'protokolü açıkla' çağrısı!

Kültürpark Platformu, Basmane Çukuru ile ilgili 1997 yılından bu yana gelen tapu devirlerini, bilirkişi raporlarını ve bu süreçte yaşanan hukuki ve siyasi gelişmeleri konu alan bir açıklama yayımladı.

1997'DEN BU YANA NELER YAŞANDI?

Açıklamada, 1997 yılında dönemin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Burhan Özfatura tarafından Güç Yapı İnşaat ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'ye verilmesiyle başlayan sürece ve sonrasında eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer döneminde başlayan dava sürecine ilişkin şu ifadelere yer verildi:

"Basmane arazisi Burhan Özfatura tarafından; 1997'de kat karşılığı ihale sözleşmesi ile Güç Yapı İnşaat ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'ne verildi. Katlar henüz ortada yokken, inşaatın en başında tapunun tamamı şirketlere devredilerek, kamu malı güvencesiz bırakıldı. Süreç içinde ise bu şirketlerin hakları Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu 'na (TMSF) devir oldu.

2022'de Tunç Soyer'in Belediye Başkanlığı döneminde sözleşmenin geriye etkili feshi, yükleniciye peşinen devredilen tapuların iptali, taşınmazın tamamının Belediye adına tescili ile verilen teminat mektubunun nakde çevrilerek belediyeye ödenmesi talebine ilişkin dava açıldı"

BİLİRKİŞİ RAPORUNDAKİ TEMEL TESPİTLER!

Soyer döneminde başlatılan hukuki süreçte hazırlatılan üç ayrı bilirkişi raporunun da mülkiyetin belediyeye iadesi yönünde görüş bildirdiği anımsatılan açıklamada, bilirkişinin temel tespitleri dört başlıkta topladığına yer verildi:

"Bilirkişi Raporlarındaki Temel Tespitler Aşağıda 4 Başlık Altında Toplanmıştır;

Yükleniciler edimleri yerine getirmedi: Yükleniciler, 3 Temmuz 1997 tarihli sözleşmeyle 360 gün içinde 15.131 m²'lik sosyal ve kültürel alanı belediyeye teslim etmeyi taahhüt etti. Belediye tapuları devretmesine rağmen inşaat yapılmadı. Proje temel aşamasına bile gelemedi.

Çukur kazmak mülkiyet hakkı doğurmaz: Yüklenicilerin yaptığı kazı ve iksa gibi kısmi imalatlar, onlara taşınmazın mülkiyetini koruma hakkı vermez. Ayrıca, olası bir parasal alacağın bulunması, hak kazanılmamış tapuların elde tutulabileceği anlamına da gelmez.

Yüklenicilerin işi bitirme ehliyeti yetersizdir: Raporlarda ayrıntılarıyla işlenen ağır borç yükleri, sayısız haciz, ipotek ve tasarruf yetkilerindeki sınırlamalar ile TMSF müdahalesi yüklenicilerin işi bitirme ehliyetini sorgulanır hale getirmiştir.

Sözleşmenin feshi, belediye malını koruma hakkıdır: Belediyenin sözleşmeyi sona erdirme iradesi; mülkiyetin eksiksiz iadesini sağlayarak doğrudan kamu malvarlığını korumayı amaçlayan hukuki bir haktır"

"GERİYE ETKİLİ FESİHTEN BAŞKA SONUÇ YOKTUR"

Ayrıca açıklamada alıntılanan bilirkişi raporunun ilgili kısmında, bir inşaat projesi kapsamında devredilen projede inşaatın yapılmamasından dolayı eski sahiplerine geri verilmesi gerektiği ifade edildi:

Bilirkişi Raporlarında "Geriye Etkili Feshi" Destekleyen Hukuki Gerekçeler Aşağıda Özetlenmistir;

Asli edimin yerine getirilmemesi; Tapular devredildiği halde inşaat yapılmamıştır (TBK m.125).

İnşaat seviyesinin yetersizliği: İleriye etkili fesih için inşaatın en az %90'ının tamamlanmış olmalıdır (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi).

Ortada sadece çukur olduğundan, geriye etkili fesihten başka sonuç yoktur.

Peşin devredilen tapuların geçersizliği: Gelecekte yapılacak inşaata güvenilerek peşinen verilen tapular, eser tamamlanmadığında dayanaktan yoksun kalır.

Mali ve hukuki ehliyetin kaybı: Muhatapların TMSF yönetimine geçmesi ehliyeti sorgulatmaktadır.

İmar planı savunmasının geçersizliği: 2004'te eski plana dönülmesine rağmen inşaat başlamadı ya da sürdürülmedi. 30 yıl süren eylemsizliği haklı gösterecek bir durum söz konusu olmadı.

BASMANE ÇUKURU İÇİN GEREKÇELER SIRALANDI!

Platformun yayımladığı açıklamanın devamında ise Basmane Çukuru'nun belediyede kalmasını destekleyen gerekçeler sıralandı:

"Kahramanlar Otoparkı gerekçe değildir: 22 Temmuz 2024 raporu bu iddiayı ret eder ve otoparkın Yap-İşlet-Devret ile karşılığı alınmış ticari bir iş olduğunu, süresini tamamlandığını belirtir.

Kazılan Çukurun kamuya hiçbir yararı yoktur: Bilirkişi Raporlarında, Basmane alanına yapılan imalatların kullanılabilirliğinin belirsiz olduğu ve farklı bir kamusal projelerde tamamen işlevsiz kalacağı belirlendi. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (2022/1877 E. 2023/1282 K.) uyarınca somut yarar şarttır.

Tazminat talepleri mülkiyetten ayrıdır gerçeği vurgulanmıştır: Öncelikli talep mülkiyetin geri kazanılması, ikinci aşama da parasal taleplerin denetlenebilir biçimde tasfiyesidir"

6 Ekim 2025 tarihli rapora değinilen açıklamada yüklenici için 3 milyon 978 bin 987,3 dolar alacak belirlendiği ifade edilirken, sözleşmelerin geriye doğru feshedilerek tapuların tekrar Belediyeye tescil edilmesinde görüş verildiği de vurgulandı.

BAŞKAN TUGAY'A ELEŞTİRİ

Açıklamanın son bölümünde ise Kültürpark Platformu, Basmane Çukuru'nun kamuya ait olduğunu savunarak İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ı bilirkişi raporlarını ve kent örgütlerinin itirazlarını dikkate almadan TMSF ile protokol imzalamasına yönelik eleştiriler yer aldı.

Açıklamanın tam hali şu şekilde:

"BASMANE ARAZİSİNE YÖNELİK TAPULARIN DEVRİ VE BİLİRKİŞİ RAPORLARI HAKKINDAKİ GERÇEKLER VE YAŞANAN SÜREÇ…

Basmane arazisi, Burhan Özfatura tarafından 1997’de kat karşılığı ihale sözleşmesi ile Güç Yapı İnşaat ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.’ye verildi. Katlar henüz ortada yokken, inşaatın en başında tapunun tamamı şirketlere devredilerek kamu malı güvencesiz bırakıldı. Süreç içinde ise bu şirketlerin hakları Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) devroldu.

2022’de Tunç Soyer’in Belediye Başkanlığı döneminde sözleşmenin geriye etkili feshi, yükleniciye peşinen devredilen tapuların iptali, taşınmazın tamamının Belediye adına tescili ile verilen teminat mektubunun nakde çevrilerek belediyeye ödenmesi talebine ilişkin dava açıldı.

İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesi 2020/65 (Birleşen 2021/86 Esas) şeklinde görülen dava için mahkeme tarafından 3 ayrı bilirkişi raporu hazırlattırıldı (07 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 06 Ekim 2025). Her üç bilirkişi raporu da belediyenin tapu iptali ve tescil talebini haklı buldu ve tapunun belediyeye geri dönüşünden yana görüş bildirdi. Bilirkişiler arazinin mülkiyeti konusunda mutabakat içindeyken, yalnızca alacak miktarları konusunda farklı hesaplamalar yapmışlardır.

Bilirkişi Raporlarındaki Temel Tespitler Aşağıda 4 Başlık Altında Toplanmıştır:

1. Yükleniciler edimleri yerine getirmedi: Yükleniciler, 3 Temmuz 1997 tarihli sözleşmeyle 360 gün içinde 15.131 m²'lik sosyal ve kültürel alanı belediyeye teslim etmeyi taahhüt etti. Belediye tapuları devretmesine rağmen inşaat yapılmadı. Proje temel aşamasına bile gelemedi.

2. Çukur kazmak mülkiyet hakkı doğurmaz: Yüklenicilerin yaptığı kazı ve iksa gibi kısmi imalatlar, onlara taşınmazın mülkiyetini koruma hakkı vermez. Ayrıca, olası bir parasal alacağın bulunması, hak kazanılmamış tapuların elde tutulabileceği anlamına da gelmez.

3. Yüklenicilerin işi bitirme ehliyeti yetersizdir: Raporlarda ayrıntılarıyla işlenen ağır borç yükleri, sayısız haciz, ipotek ve tasarruf yetkilerindeki sınırlamalar ile TMSF müdahalesi yüklenicilerin işi bitirme ehliyetini sorgulanır hale getirmiştir.

4. Sözleşmenin feshi, belediye malını koruma hakkıdır: Belediyenin sözleşmeyi sona erdirme iradesi; mülkiyetin eksiksiz iadesini sağlayarak doğrudan kamu malvarlığını korumayı amaçlayan hukuki bir haktır.

Bilirkişi Raporlarında “Geriye Etkili Feshi” Destekleyen Hukuki Gerekçeler Aşağıda Özetlenmiştir:

1. Asli edimin yerine getirilmemesi: Tapular devredildiği halde inşaat yapılmamıştır (TBK m.125).

2. İnşaat seviyesinin yetersizliği: İleriye etkili fesih için inşaatın en az %90'ının tamamlanmış olması gerekir (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi). Ortada sadece çukur olduğundan, geriye etkili fesihten başka sonuç yoktur.

3. Peşin devredilen tapuların geçersizliği: Gelecekte yapılacak inşaata güvenilerek peşinen verilen tapular, eser tamamlanmadığında dayanaktan yoksun kalır.

4. Mali ve hukuki ehliyetin kaybı: Muhatapların TMSF yönetimine geçmesi ehliyeti sorgulatmaktadır.

5. İmar planı savunmasının geçersizliği: 2004'te eski plana dönülmesine rağmen inşaat başlamadı ya da sürdürülmedi. 30 yıl süren eylemsizliği haklı gösterecek bir durum söz konusu olmadı.

Bilirkişi Raporlarında Basmane Arazisinin Tamamının Belediyede Kalmasını Destekleyen Diğer Gerekçeler

1. Kahramanlar Otoparkı gerekçe değildir: 22 Temmuz 2024 raporu bu iddiayı reddeder ve otoparkın Yap-İşlet-Devret ile karşılığı alınmış ticari bir iş olduğunu, süresini tamamlandığını belirtir.

2. Kazılan çukurun kamuya hiçbir yararı yoktur: Bilirkişi raporlarında, Basmane alanına yapılan imalatların kullanılabilirliğinin belirsiz olduğu ve farklı kamusal projelerde tamamen işlevsiz kalacağı belirlendi. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (2022/1877 E. 2023/1282 K.) uyarınca somut yarar şarttır.

3. Tazminat talepleri mülkiyetten ayrıdır gerçeği vurgulanmıştır: Öncelikli talep mülkiyetin geri kazanılması, ikinci aşama da parasal taleplerin denetlenebilir biçimde tasfiyesidir.

Basmane Arazisinin Son Süreci

6 Ekim 2025 tarihli son raporda yüklenici için 3.978.987,3 ABD doları alacak belirlenmiş olup sözleşmelerin geriye doğru feshedilerek tapuların tekrar Belediye adına tescil edilmesi yönünde görüş verildi.

Bilirkişi raporlarında farklı alacaklara hükmedilmiş olunsa da sözleşmenin geriye doğru feshedilmesi ve tapuların tekrar belediye adına tescil edilmesi konusunda güçlü değerlendirmeler yer aldı. Mahkemenin de aksi yönde bir görüş vermesi mümkün değildir.

Hal böyle iken, Cemil Tugay 2024 Martında seçildikten sonra görüşmeleri kaldığı yerden sürdürmedi. İlk bilirkişi raporunu değerlendirilmeye almadı (07 Aralık 2022 tarihli). Tersine, konuyu Belediye Meclisi’ne getirerek 2024 yaz aylarında takas yetkisi peşinde koştu. Bu takas, Belediye’nin Basmane’deki haklarıyla Konak’a belediye binası inşasının yapılması takasıydı.

İzmir “takasa” itiraz ederken, 22 Temmuz 2024’de 2. bilirkişi raporu geldi. Bu raporda da Basmane arazisinin kamunun olduğu net bir dille yineleniyordu. Takas yetkisi uygulamaya geçerse telafisi mümkün olmayacak önemli kamu zararlarının doğacağı, büyük sorunların yaşanacağı Kültürpark Platformu başta olmak üzere kentin tüm demokratik güçlerince dile getirildi. Takastan vazgeçildi.

6 Ekim 2025 tarihli son bilirkişi raporunda, yükleniciye 4 milyon ABD doları ödenerek Basmane arazisine sahip olunacağı açıklanmışken, Cemil Tugay bu bilirkişi raporunu da, 27 Kasım 2025’de İzmir’in 165 demokratik kitle örgütünün imzasını taşıyan dilekçeyi de, sokaklarda masa açılarak toplanan 3 bin kadar bireysel imzayı önemsemedi. Önce imar, sonra da Koruma Kurulu ile ilgili “pürüzleri” kendince hal etti.

Demokratik kitle örgütlerinin ortak dilekçesine 7 Ocak 2026’da İZBB Genel Sekreter Yardımcısı imzası ile “Basmane Çukuru konusunda hukuki süreç devam etmektedir” yanıtı verildi. “Sözde” yasal süreç sürüyordu ama yanıtın üzerinden 10 gün geçmeden, 16 Ocak 2026’da Büyükşehir Belediye Meclisi Cemil Tugay’ı sürece ilişkin “niyet” protokolünü imzalaması, bu doğrultuda “nihai” protokolü hazırlaması, gereklerini yerine getirmesi, süreci yürütmesi ve yönetmesi konularında OY BİRLİĞİ ile yetkilendirdi.

Emek ve demokrasi güçleri ile Kültürpark Platformu ayağa kalktı. Basmane Çukuru’nda yeni bir mücadele aşaması başladı. Belediye Meclisinin Basmane’yi sermayeye teslim kararına karşı 9 Şubat 2026’da Baro’da bir basın toplantısı yapıldı. Bunu aynı akşam Belediye Meclis toplantısına katılarak, Meclis üyelerine sorumluluklarını anımsatan “kaldırdıkları elin, verdikleri onayın anlamını fark ettirecek” pankart açıldı.

10.02.2026’da Tunç Soyer döneminde açılmış, 3 bilirkişi raporunun lehimize olduğu duruşma yapıldı ve karar duruşması için 16 Haziran 2026 tarihi tanımlandı.

İzmir Barosu ve Kültürpark Platformu 10 Mart 2026’da “Belediye Meclisinin Başkana böyle bir yetki veremeyeceğine” dair bir dava açtı. Dava sürüyor.

Mart ve Nisan ayları sokaklarda bilgilendirme masaları ile geçerken, kentte yeni bir oyun sahnelendi. 5 Nisan 2026’da Cemil Tugay’ın “kente sahip çıkmak için, kent güçlerini dayanışmaya çağırdığı, sözde ‘merkezi iktidara karşı direnişi örgütlemeye’ çalıştığı bir oyun kuruldu.

24 Mayıs 2026’da CHP ikiye ayrılırken, 16 Haziran 2026’da sonuçlanması beklenen Büyükşehir Basmane Çukuru davası hâkimin “izin kullandığı” gerekçesiyle Kasım 2026 ayına ertelendi! Bundan 2 gün sonra Cemil Tugay CHP’den istifa etti. Ardından 7 Ekim 2026’da AKP’ye geçti. AKP’ye transferinden tam 27 gün önce 10.09.2026’da sermayeye ilk hediyesini Basmane Çukuru protokolünü TMSF ile imzalayarak sundu.

Protokol henüz açıklanmadı, içeriğini İzmirliler bilmiyor, Meclis üyeleri bilmiyor. Basmane Çukuru’nun 15 gün sonra görülecek olan “karar duruşmasından geri çekildi mi” bilinmiyor.

Kentin önemli sit alanlarından, hafıza mekânlarından, Kültürpark’ın ayrılmaz parçası Basmane Arazisinin kamu malı olduğu ve bu alan hakkında bir tasarruf geliştirmeden önce kamuda kalmasına yönelik yöntemlerin tartışmaya açılarak tüketilmesi, ortak aklın devreye sokulması, akademik meslek odaları ve kent paydaşlarıyla bu durumun şeffaf bir şekilde tartışılması gerektiğini bir kez daha ifade ediyoruz.

Üç ayrı bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde tablo nettir. Hak edilmemiş tapuların iadesi zorunludur, geriye etkili fesih kesindir, mali aciz sabittir ve parasal talepler tapu devrine engel değildir. Hukuki zemin kamunun lehinedir. Kente ilişkin süreçlerin şeffaf ve katılımcı bir şekilde yürütülmesi gerekliliğini bir kez daha vurguluyoruz.

KÜLTÜRPARK PLATFORMU

Basmane Çukuru kamunundur, kamusal haklarımızdan vazgeçmeyeceğiz. Basmane Çukuru Kültürpark’ın ayrılmaz parçasıdır"