TÜBA'dan 'zemin çöküyor' uyarısı: Basmane'ye kadar su basacak

İzmir'de zeminin her yıl 1 ila 1,5 santimetre arasında çökmesi, deniz seviyesindeki yükselişin ortalamanın üstüne çıkmasına sebep oluyor. Bu durum, Alsancak Kordon başta olmak üzere sahil kesimlerindeki bölgelerin ilerleyen yıllarda su altında kalma riskini gündeme getiriyor. İzmir'in en büyük sorununun çökme olduğunu vurgulayan Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, "Deniz seviyesi dünyada her yıl yaklaşık 2,5 ile 3 milimetre arasında yükselirken, İzmir'de bu rakam 1,5 santimetreye ulaşıyor. Çünkü İzmir çökmekte. İzmir, Basmane'den Alsancak'a kadar dolgu alanı. Bu dolgu alanları, binaların ağırlığını da taşıdığı için yavaş yavaş çöküyor" şeklinde konuştu.

'Binalar Yapılırken Kot Yükseltilmeli'

Kenti etkileyen 26-27 Kasım 2023'teki yağışlarda Alsancak'ta suyun yaklaşık 300-400 metre içeri girdiğini belirten Prof. Dr. Yaşar, "Bu bir uyarıdır. Gelecek sefer daha fazla su içeri girebilir. Basmane'de birkaç bin yıl önce deniz kabuklarına rastlanıyor. Bir zamanlar orası denizdi. Denizi ne kadar doldursanız da, eğer önlem almazsanız, deniz gelip eski yerini tekrar alacaktır. Binalar yapılırken kot yükseltilmesi gerekiyor. 1873 yılında kordon boyu yapılırken, en büyük dolgu sırasında ihale şartnamesinde, 'Maksimum gelgitin, en az 1,5 metre üzerinde olacak şekilde inşa edilecektir' ibaresi bulunuyordu ve bu şartnameye göre yapılmıştı. 1927 yılında Yanık Yurt Gazetesi'nde körfezin 50 santimetre çöktüğü yazıyor. Cevat Korkut Hoca’nın İzmir Rıhtım İmtiyazı kitabında da aynı bilgi yer alıyor. Alsancak, yılda 1 ila 1,5 santimetre arasında çöküyor. Bu yüzden kasım ayındaki yağışlar sonrası çok fazla su içeri girdi" ifadelerini kullandı.

Cakarta ve Mexico City'de de benzer bir durumun olduğunu belirten Prof. Dr. Yaşar, "Oralarda çökme çok daha hızlı. Yılda 10-15 santimetre çöküyorlar. Bu şehirler, çareyi alanları boşaltmakta buldular; yavaş yavaş alanı terk ediyorlar. Çünkü doğanın hızına ayak uydurmak mümkün değil" dedi.

'Kordon Kokuyor'

İzmir’in en büyük sorununun çökme olduğunu ifade eden Prof. Dr. Doğan Yaşar, "İzmir'in en büyük problemi ne ulaşım ne de körfezin kokması, ne de kirlilik. Uzun vadede tek bir sorun var; çökme. Çökme devam edecek. Eğer önlem alınmazsa, 50-60 yıl sonra deniz suyu Basmane'ye kadar gelebilir. Şu anda Alsancak'ta kanalizasyon kokuları var çünkü yavaş yavaş borular deniz seviyesinin altında kalmaya başladı. Bu yüzden kordon kokuyor. İkinci kordonun su basmasının nedeni de bu. Farkında olmadan birinci kordonu yükseltiyoruz, ikinci kordon ise çukurda kalıyor. Belediyenin, özellikle yer bilimcilerle birlikte çökme konusunda detaylı çalışmalar yapması gerekiyor. 50 yıl uzun bir süre gibi gözükse de, hızla gelip sizi yakalayabilir" diye konuştu.

Kentin 50 santimetre daha çökmesi durumunda alınacak hiçbir önlemin etkili olamayacağını vurgulayan Prof. Dr. Yaşar, "Set çekmek çözüm değil. Duvar yapmanın hiçbir anlamı yok. Kot yükseltmelisiniz, bu çok pahalı ama bir tercih meselesi ya da alanı yavaş yavaş terk edip boşaltmalısınız" dedi.