Tiyatronun binlerce yıllık yolculuğu Bornova’da anlatıldı

Bornova Belediyesi Şehir Tiyatrosu (BBŞT) Akademi Söyleşileri, Dünya Tiyatro Günü kapsamında önemli bir etkinliğe ev sahipliği yaptı. Zerrin Gençtürk Ek Hizmet Binası ve Şehircilik Kütüphanesi’nde düzenlenen söyleşide Doç. Dr. Süreyya Karacabey, “Tiyatronun Uzun Serüveni” başlığıyla tiyatronun tarihsel gelişimini kapsamlı bir şekilde anlattı. Yoğun katılımla gerçekleşen etkinlikte sanatseverler, tiyatronun kökenlerinden günümüze uzanan dönüşümüne dair derinlikli bir perspektif edinme fırsatı buldu.

Antik Yunan’dan günümüze uzanan serüven

Karacabey, tiyatronun kökenlerine dair kesin bilgilerin sınırlı olduğunu ancak Antik Yunan döneminin önemli bir referans noktası olduğunu vurguladı. Aristoteles’in “Poetika”sının tiyatro kuramı açısından temel bir kaynak olduğunu belirten Karacabey, tragedya ve komedyanın günümüze kadar etkisini sürdürdüğünü ifade etti. Roma döneminde yaşanan dönüşümün ardından Orta Çağ’da bir kesinti yaşandığını, Rönesans ile birlikte tiyatronun yeniden yükselişe geçtiğini anlattı.

Shakespeare ile sıçrama, Hegel ile dönüşüm

Rönesans sonrası dönemde tiyatronun büyük bir ivme kazandığını belirten Karacabey, William Shakespeare ve Christopher Marlowe gibi isimlerin bu süreçte belirleyici rol oynadığını söyledi. Daha sonraki dönemde Hegel’in “tarihselleşme” yaklaşımıyla tiyatroya yeni bir bakış açısı kazandırıldığını ifade eden Karacabey, her çağın kendi estetik anlayışını ve ifade biçimini oluşturduğunu vurguladı.

Osmanlı’dan günümüze: Gelenekten modern sahneye

Karacabey, Osmanlı döneminde de Avrupa’daki Orta Çağ yapısına benzer şekilde seyirlik oyunların lonca sistemi içinde geliştiğini belirterek, “kavuk” geleneğinin bu yapının bir parçası olduğunu söyledi. Tiyatronun anonim yapıdan sanatçının bireysel imzasına evrilmesinin önemli bir kırılma noktası olduğuna dikkat çekti.

 “Dünya bir sahne”: Değişen insan, değişen tiyatro

Tiyatronun, insanın dünyayı algılama biçimiyle doğrudan ilişkili olduğunu ifade eden Karacabey, dinsel anlatılardan modern gerçekliğe uzanan süreçte sahne dilinin de değiştiğini belirtti. “Her çağ kendi duyuşunu ve biçimini yaratır” diyen Karacabey, geçmişten alınan mirasın ancak çağın ruhuna uyarlanarak yaşatılabileceğini vurguladı.