Sayıştay raporlarında 'kooperatif' detayı: Hukuki süreç işletilmeli!

Sayıştay'ın İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne ait 2025 yılı raporu yayımlandı.

Raporda kooperatif davasına ilişkin tespitler de yer aldı. Eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer ile Eski İZBETON Genel Müdürü Hvel Savaş Kayanın tutuklu yargılandığı kooperatiflere ilişkin imzası bulunanlar hakkında hukuki işlem yapılması talep edildi. 

Raporda şu ifadeler yer aldı:

“Kanun kapsamında protokolle İzbeton AŞ’ye verilen kentsel dönüşüm alanlarının yapım işinin alt yüklenici bağlamında bazı kooperatiflere devredildiği görülmüştür. Büyükşehir Belediyesi tarafından ilgili madde hükmüne istinaden Uzundere Mahallesi 3. ve 4. etap Kentsel Dönüşüm Alanı, Örnekköy 3 ve 4. etap Kentsel Dönüşüm Alanı, AktepeEmrez Kentsel Dönüşüm Alanı yapım işleri protokolle İzbeton AŞ’ye verilmiştir. Şirket tarafından aynı yapım işleri, 6306 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi gerekçe gösterilerek alt yüklenici kapsamında kooperatiflere protokolle devredilmiştir. Maddede kentsel dönüşüm yapım işlerinin, 4734 sayılı Kanun’a tabi idarelere yapılacak protokollerle devredilebileceği düzenlenmişken şirket tarafından söz konusu işler 4734 sayılı Kanun kapsamında olmayan kooperatiflere verilmiştir. Büyükşehir belediyesi ile şirket arasında imzalanan protokollerin “Devir” başlıklı maddelerinde idarenin yazılı izni olmadan protokollerin devredilemeyeceği ve devir alacaklarda da ilk protokoldeki şartların aranacağı ifade edilmiştir. Şirket tarafından protokollerin kooperatiflere devredilmesine yönelik olarak büyükşehir belediyesinden alınmış herhangi bir izin bulunmadan devirlerin gerçekleştiği görülmüştür.

Protokollerle kooperatiflere devredilen kentsel dönüşüm yapım işlerinden Örnekköy 3. ve 4. etap kentsel dönüşüm alanlarının süre uzatımları dâhil 2024 yılı ortasına gelindiğinde teslim edilmesi gerekirken 3. Etap için fiziki imalat seviyesinin %19,24 ve 4. Etap için fiziki imalat seviyesi %32,09 olduğu tespit edilmiştir. Şirket yönetim kurulu büyükşehir belediye başkanı ve genel sekreteri ile diğer üst düzey belediye yöneticilerinden oluşmaktadır. Bu kişilerin süreç boyunca hem şirket yönetiminde hem de belediye yönetiminde olmaları nedeniyle konuya vakıf oldukları halde belediye yönetimi ile şirket yönetim kurulu tarafından denetim ve kontrol yetkisi kullanılmamıştır. Gelinen noktada yapım işlerinin mevcut halleri ile teslim alınmasına karar verilmiş ve 22.07.2024 tarihi itibariyle şirket ile kooperatifler arasında yapılan sözleşmeler sonlandırılmıştır. Kamu İdaresi cevabında kentsel dönüşüme süreçlerine ilişkin bilgi verilmiştir. İdare tarafından 6306 sayılı Kanun hükümlerine istinaden ihalesiz İzbeton AŞ'ye verilen bu kentsel dönüşüm işlerinin Şirket tarafından, Bakanlığın bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunların iştirakleriyle ile 4734 sayılı Kanun kapsamındaki olmayan, kooperatiflere ihalesiz protokol yapılarak devredilmesi mevzuat açısından mümkün değildir.

Protokolle İzbeton AŞ’ye verilen kentsel dönüşüm alanlarına ait yapım işinin 6306 sayılı Kanun’a aykırı olarak kooperatiflere devredilmesi, belediye yönetiminin bilgisi olmasına rağmen gerekli denetim ve kontrol yetkisini kullanmaması, hak sahipleri ile yapılan anlaşmalar gereğince inşaat süresince verilmesi kararlaştırılan kira yardımı ödemeleri, inşaatların süre uzatımları dâhil verilen süre içerisinde bitmemesi ve iş programına göre çok geride kalması sebebiyle idarenin uğrayacağı zararlara neden olanlar hakkında gerekli hukukin sürecin işletilmesi gerekir."