Başaran Aksu'dan 'iş cinayetleri' çıkışı: Sendika yöneticileri de yargılansın!

ÖMER FARUK ALTIN / EGE’YE BAKIŞ - İzmir'in Aliağa ilçesinde 19 işçinin iş cinayetine kurban gittiği HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'ndaki patlamaya ilişkin yürütülen soruşturmada adliyeye gönderilen 11 şüpheliden 9'u tutuklandı.

Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran'ın da aralarında bulunduğu 2 şüpheli ise ev hapsi kararıyla serbest bırakıldı.

Yaşanan bu gelişme iş cinayetlerini tüm Türkiye’nin gündemine taşırken İSİG Meclisi’nin raporları, 2026 yılının ilk 10 ayında en az bin 930 işçi çalışırken yaşamını yitirdiğini gözler önüne serdi. Yalnızca ekim ayında kaydedilen işçi ölümü sayısı 193’e yükseldi. Bu ölümlerin dokuz tanesini çocuk işçiler oluşturdu.

Türkiye’de uzun yıllardır sendikacılık ve işçi hakları konusunda yürüttüğü faaliyetlerle tanınan Başaran Aksu, yaşanan işçi ölümlerine ve özel şirketlerin devlet ile olan ilişkisine yönelik eleştirilerde bulundu.

Aksu ayrıca Türkiye’deki sendikalara yönelik ‘sarı sendika’ eleştirisinde bulunarak işçinin yanında mücadele etmediklerini ve patronlarla işbirliği içerisinde olduklarını da dile getirdi.

“BAKANLIKLAR GÖREVLERİNİ YERİNE GETİRMİYOR”

İşçi sağlığı ve işçi güvenliği konusunda yeteri kadar önem verilmediği ve devletin kurumları denetlerken işverenlerin talep ettikleri şekilde raporlar hazırladıklarını öne süren Aksu, “Şimdi iş cinayetleri, Türkiye'de sermaye sınıfının, patronların işçi sınıfına yönelik saldırısının en vahşi biçimi. Dolayısıyla bu iş yerlerini denetlemesi gereken devletin, etkin müfettişlik denetim görevini yerine getirmesi gereken devlete bağlı bakanlıkların birincisi, bu görevleri asla yerine getirmiyor. İşverenlerin istedikleri gibi raporlar düzenliyorlar. Çalışma Bakanlığı'nın HABAŞ konusundaki açıklaması skandal. Burada 20 civarında işçinin öldürülmüş olması sıkıntıyı yaratıyor. Yani işçiler ölünceye kadar bu müfettiş raporlarında asla bir sıkıntı görülmüyor. Bu konularda iş yerinin kendi işçi sağlığı ve iş güvenliği birimi, maaşlı elemanlar oldukları için şirketin üretimde 'hadi hadi' diyerek yaptığı zorlamayı yavaşlatacak düzeyde işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemleri uygulamıyor” dedi.

“SENDİKA YÖNETİCİLERİ GÖREVLERİNİ YERİNE GETİRMEDİĞİ İÇİN YARGILANMALI”

HABAŞ’ta örgütlü Türk-İş’e bağlı Türk Metal Sendikası’nın görevini ve sorumluluklarını yerine getirmediği için yaşanan iş cinayetlerinden sorumluğu olduğunu ifade eden Başaran, sendika yetkililerinin de yargılanması yönünde çağrıda bulundu.

Aksu şu ifadeleri kullandı:

“Burada 5 bine yakın çalışan var. Bunların 500-600 civarındaki kısmı, Türk-İş'e bağlı Türk Metal Sendikası'nın üyesi. Fakat sendikanın da İşçi Sağlığı ve Güvenliği kurulları var. Normalde işçileri koruması gereken ve İş Kanunu'nun 13. maddesine göre bir tehlike olduğunda işçilere çalışmaktan kaçınma hakkını kullandırması gereken sendika, her iş yerinde olduğu gibi burada da görevini etkin bir şekilde yerine getirmiyor. Sendikanın yaptığı tek şey, bu tarz ölümlü iş cinayetleri yaşanınca başsağlığı dilemek. Yani dolayısıyla sendika da iş yerinin, patronun bir uzantısı; işçilerin çıkarlarını gündeme getiren bir yapı değil. Tamamen patronun oradaki üretim zorlamasını gözeten, işçilerin hayatını gözetmeyen bir yapı. Böyle bir yapı olmasaydı zaten bu iş yerinde, 20 civarındaki taşeron şirketin, yani 500-600 kişinin sendikalı olduğuna göre, 20'nin üzerinde taşeron şirketin, yani 4 bin civarında işçinin kuralsız, güvencesiz ve ucuz iş gücü olarak çalıştırılmasına göz yumulmazdı. Dolayısıyla sendika yöneticileri de tıpkı tutuklanan 9 kişi gibi orada bu cinayetten, yaşanan katliamdan sorumlu tutulup gözaltına alınmalı ve görevlerini yerine getirmedikleri için yargılanmalı.”

“20 İŞÇİNİN KATLEDİLMESİNE YÖNELİK YAKLAŞIM BU!”

HABAŞ’ta yaşanan iş cinayeti sonrasında başlatılan soruşturma kapsamında Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran’ın ev hapsi ile serbest bırakılmasına yönelik eleştirilerde bulunan Aksu, verilen bu kararı bir iyilik olarak nitelendirdi.

İş cinayetlerinde caydırıcı cezaların verilmediğini dile getiren Aksu şunları söyledi:

“Bir diğer konu ise patrona ev hapsi verilmiş olması. Biz sonuçta önceki iş cinayetlerinden de biliyoruz; son 25 yılda 38 bin işçi öldürüldü. Bu, korkunç bir iç savaş bilançosu. Sermayenin kârlılık, kuralsız ve vahşi kâr etme olanaklarının korunması derdiyle bu 38 bin işçinin ölümünden birinci derecede sorumlu failler asla yargılanmadı. Burada mühendis düzeyinde, amir düzeyinde insanlar 5-6 ay, bir sene içeride tutulup sonra salındılar. Caydırıcı bir yargılama, caydırıcı bir cezalandırma pratiği işverenler söz konusu olunca, şirketler söz konusu olunca asla gündeme gelmiyor. Böyle bir yargılama biçimi topluma kanaat getirildiğinde, hiçbir fabrika, hiçbir patron iş sağlığı ve güvenliği önlemleri almak konusunda kendilerini özendirecek ya da bunu yapmaya mecbur edecek zorlayıcı bir etmen görmüyor, hissetmiyor. Dolayısıyla iş cinayetleri yaşanıyor.

“BAŞARAN BEY’E VERİLEN EV HAPSİ ADETA BİR İYİLİK!”

Biz buradan da işte 3-5 ayda kurtarırız ama üretimi bu koşullarda, iş sağlığı ve güvenliği yatırımı yapmadan, bunun gerektirdiği sakinlik ve az tempo düzeyine taşımadan, bu hızlı üretim döngüsünün kârlarıyla servetimizi büyütürüz mantığıyla hareket ediyorlar. Bunu olağan bir işleyişe çevirerek hayatlarına devam ediyorlar. Buradaki manzara bu. Burada da zaten patronun yargılanamazlığı, patrona cezasızlık ilkesi, Başaran Bey'de, yani bu HABAŞ patronu örneğinde de daha ilk adımda kendini gösterdi. Evde biraz dinlen, biraz yıprandın, bütün sürecin psikolojik bir yükü var, kamuoyunda da eleştirilere uğradın, dolayısıyla evde biraz sakince dinlen, diyen, adeta iyilik yapan bir durum ev hapsi. Bu örnekte 20 işçinin katledilmesine yönelik yaklaşım bu!”

“TÜRKİYE’DE SENDİKACILIK FİİLEN YASAKLANMIŞ DURUMDA”

Türkiye’deki sendikacılık faaliyetleri konusunda da eleştirilerde bulunan Başaran, sendikaların da holdinglerin kurduğu bir ortaklık olduğunu öne sürdü. “Türkiye'deki sendikacılık merkezleri bir sınıf ihaneti içerisinde” ifadelerini kullanan Başaran Türkiye’deki sendikalaşmanın kağıt üzerinde kaldığını ifade etti.

Aksu konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye'de özel sektörde sendikacılık yok, bu fiilen yasaklanmış durumda. Yani Türk-İş, Hak-İş ve DİSK merkezleriyle rejimin ve holdinglerin kurduğu bir ortaklık var. Şimdi özel sektörde 500 bin civarında sendikalı işçi var. Bunlar toplu sözleşmelerden yararlanan işçiler. Bunlar da zaten işverenlerin denetimi altında yapılar olduğu için toplu sözleşmelere imza atanlar da işverenin elemanları. Sendikanın yöneticisi olabilirler ama bunlar işverenlerin saptadıkları unsurlar. Türkiye'de özel sektörde sendika yok, yani bunun altını çizmek lazım. Geri kalan ise kamuda, bakanlıklarda ve belediyelerde çalışan, sayıları 1 milyon 600 bin-1 milyon 700 bin civarında olan kamu işçileri. Kamudaki sendikacılıkta da zaten kamu, kent çevre protokolleri ve yüksek hakem kurulları ile kamudaki işçiler de bağlanmışlar. Türkiye'deki sendikacılık merkezleri bir sınıf ihaneti içerisinde.

Sanki sendika varmış, sendikal özgürlükler varmış, sarı sendikalar rejimin ve holdinglerin bir dişlisi değilmiş gibi; sanki özel sektörde 18 milyon işçinin çalıştığı alanda 500 bin işçinin sarı sendikalara üye olduğu gerçeğini gizlemek üzerinden hareket ediyorlar.

“TÜRK - İŞ MERKEZİNE BAKIN, 20 İŞÇİ ÖLMÜŞ BİR ÖFKESİ YOK”

Bu sendikalara bakın, Türk-İş merkezine bakın; 20 işçi ölmüş, başsağlığı açıklaması dışında bir açıklaması yok, bir öfkesi yok. Yani böyle bir düzen kuruldu. Bu düzende bu sendikalar, düzenin en önemli dişlisi; devlet ve holdingler de diğer dişlileri. Bu ölümlerde, bu kanlı iş birliğinde de bu ölümlerin diyeti var. Buradan yargılanmaları gerekir.

“SENDİKASIZ İŞÇİYİ SENDİKAYA SOKMAK DA İMKANSIZ”

Zaten sendika kurmaya çalıştığınızda, sendikasız bir işçiyi sendikaya sokmak da imkânsız. İşçiler sendikaya üye olduğu zaman işten atılıyor. Bugün Gebze'de, Ankara'da ve İzmir'de sendikalara üye olduğu için işten atılan işçiler direniş yapıyorlar. İşverenler işçileri işten atıyor, bakanlık da sendikalar da bu duruma ses etmiyor. Diğer yandan, bir iş yerinde çoğunluğu sağlayıp yetkiyi aldığınızda işverenin hiçbir mazeret olmadan yetkiye itiraz etme özgürlüğü var. Fiilen bu da Türkiye'de sendikalı örgütlenmeyi imkânsız kılıyor.”