Araştırmalar tamamlandı: Bornova'da yeni faylar

30 Ekim 2020 tarihinde İzmir'in Seferihisar ilçesi açıklarında meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki depremde çok sayıda bina yıkılıp hasar görmüştü. Çok sayıda insanın yaralandığı depremde 117 kişi de hayatını kaybetti.

DEÜ önderliğinde 8 üniversiteden 30'a yakın bilim insanın yaptığı araştırmalar sonucunda depremin sebepleri araştırıldı. Bu depremin kente 75 kilometre uzaklıkta oluşmasına rağmen neden daha yakınındaki yerleri değil de Bornova Havzası'nı daha fazla etkilediği araştırıldı. 

'YER BİLİMSEL VERİYE İHTİYACIMIZ VARDI'

DAUM Müdürü Doç. Dr. Ökmen Sümer çalışmalarla ilgili bilgier vermeye devam etti. Doç. Dr. Sümer, " Şunu gördük. Bornova Havzası dediğimiz yani İzmir Fayı ile ve Bornova Fayı ile sınırlandırılmış olan Doğu-Batı uzanımlı çöküntü alanındaki yer bilimsel veriler yetersiz. Yani daha önce yapılan bütün literatürdeki çalışmalar, buradaki deformasyonun yani depremin oluşturduğu etkiyi anlamamıza yetmiyor. Dolayısıyla bizim daha fazla yer bilimsel veriye ihtiyacımız vardı. Depremden sonra TÜBİTAK bir çağrı yaptı. Biz de hemen Dokuz Eylül Üniversitesi olarak harekete geçtik. Bölgede bulunduğumuz için bunun sorumluluğunu da alarak hızlıca hızlıca proje geliştirdik. 6 ay içersindebu proje çıktı. Yaklaşık 2,5 seneden beri çalışıyoruz. Projenin sonuçlarını geçen hafta TÜBİTAK'a yükledik. Bu yer bilimsel veriler havzaya uzak ya da yakın konumlu farklı faylarda gelişebilecek deprem senaryolarıyla bilgisayarlar üzerinde simülasyonlarda tabi tutulacak" diye konuştu.

İLK KEZ YAPILDI

Projeyle ilgili ön sonuçları paylaşan Sümer, " İzmir Fayı'nın ve Bornova Fayın'nın havza içerisindeki bazı parçalarıyla ilgili veriler yakaladık. Özellikle güneyden gelen Tuzla Fayı'nın ya da Orhanlı Fay Zonu dediğimiz yapısal süreksizliğinin havza içerisinde, havzanın altında bazı kolları olabileceğini yakaladık, diyebiliriz.  Bu proje öncesi havzanın derininde ne olduğunu bilmiyorduk. Bu projede ortaya çıktı. Dünyada belki de böyle bir metropol alanında 8 kilometreye varan uzunlukta sismik yansıma kesitini ilk kez yaptık. Bu çok önemli. Havzanın altında neler olduğunu gördük. Bir nevi röntgenini çektik diyebiliriz. Böyle bir metropol alanında Tübitak-MAM ile Dünya'daki en uzun kesitleri aldık. Bornova Havzası'nın altında ne olduğunu ilk defa gördük. Daha önce belirlenmemiş fayları tespit ettik. Bu faylar doğrudan tehlikelidir, deprem üretecektir anlamına gelmiyor. Fakat gelecekte oluşabilecek bir depremde, bu fayların ne etkileri olacağını da mutlaka sayısal verileriyle ortaya koymamız gerekiyor" dedi.

KIYIDA ETKİLİ OLMASININ SEBEBİ: ÇÖKELTİ YOĞUNLUĞU
Sisam Depremi'nin Bornova Havzası'nda etkili olması hakkında da bilgi veren Doç. Dr. Ökmen Sümer, "Havzanın geometrisi kıyı kesimlerine doğru derinleşiyor. Burada havza dolgusunda farklı türde çökeltiler var. Bunlardan özellikle depremde farklı davranış gösteren bölümler kıyı kesimlerinde ve sığ derinliklerde bulunuyor. Kıyıya doğru gerek havza dolgusu kalınlığının artması gerekse kötü zemin özellikleri burada deprem dalgalarının daha fazla etkili olmasını sağlamış. Bu nedenle havzanın daha çok batı bölgeleri etkilenmiş. Ön sonuçlar bunu söyleyebilir" ifadelerini kullandı.

Sümer, özellikle fayla kontrol edilen havzalar için ilk kez bu kapsamda ve boyutta uygulanan bu projeye benzer bilimsel çalışmaların mutlaka yapılması gerektiğine vurgu yaparak, "Mutlaka önce havza bazında multidisipliner bir perspektifte tüm yer bilimsel özelliklerinin çıkartılması gerekiyor. Sonra mikro bölgeleme sonra kentsel dönüşümdeki mühendislik parametrelerinin yeniden değerlendirilmesi gerekiyor. Bütünü görmeden detaya inmeye çalışmak, bizi zamansal açıdan geriye götürebilir. Bu çok çok önemli" dedi.